Những mảnh đất mắc nhất thế giới

Những ước mơ bị chôn vùi 0:41

Vài hôm trước, anh Hiếu viếng mộ một người bạn ở nghĩa trang vùng ngoại ô Sydney, rồi đi dạo quanh khu nghĩa trang đẹp và thanh bình. Anh nhớ một câu trong một cuốn sách, đại ý: những mảnh đất đắt nhất thế giới nằm trong nghĩa trang, vì đó là nơi chôn bao ước vọng, giấc mơ chưa thực hiện, phát minh chưa được khám phá, cuốn sách chưa viết, bài hát chưa soạn — vì nhiều người chần chừ, ngại bước những bước đầu tiên, thiếu quyết tâm, cứ hẹn lần hẹn lữa rồi mang giấc mơ xuống mộ.

Chính anh từ lâu đã định làm podcast tổng hợp kinh nghiệm của mình, nhưng mãi vẫn chỉ là dự định vì đủ lý do khách quan lẫn chủ quan. Như từng nói, nếu chẳng may anh mất đi, ngôi mộ ấy sẽ chứa nhiều bài học chưa kể, kinh nghiệm chưa tổng kết — mảnh đất ấy sẽ khá đắt, đáng tiếc cho anh và cả người xung quanh. Đó mới chỉ là chuyện nhỏ của một người; cộng hết những phát minh, ý tưởng kinh doanh có thể tạo lợi nhuận và việc làm cho người khác mà mãi chỉ là ước mơ dang dở, mới hiểu vì sao người ta nói đất nghĩa trang đắt đến vậy.

"Một lúc nào đó" 3:53

Ai cũng có những dự định tự nhủ "nhất định một lúc nào đó sẽ làm"; bắt tay vào là đầu óc hiện ra đủ lý do: chưa đủ tiền, chưa đủ thời gian, thiếu kinh nghiệm, còn công việc chính. Chúng kéo ta về câu quen thuộc "một lúc nào đó" — cụm từ rất nguy hiểm vì vô chừng: thường đồng nghĩa trì hoãn, có khi là không bao giờ.

Ngoài lý do từ bản thân, còn vì cách ta thiết kế cuộc sống tạo ra nhiều sức ì. Lớn lên theo quán tính: đi học, ra trường đi làm, tích lũy, rồi xây dần tiện nghi — xe máy, điện thoại, xe hơi, nhà, sắm sửa đồ đạc — cái kén ngày càng dày. Sáng biết uống cà phê quán nào, ăn sáng ở đâu, tới văn phòng làm gì, trưa ăn đâu, chiều làm những việc dễ thì không hẳn dễ mà khó cũng không quá khó. Mọi thứ trôi nhẹ nhàng, an toàn, không rủi ro — và chính việc không rủi ro là thứ rủi ro nhất với cuộc đời, vì nó ru ngủ ta. Như con ếch: thả vào nồi nước sôi nó nhảy ra ngay; để vào nước lạnh rồi đun dần, nó quen với nhiệt độ tới lúc nước sôi cũng không nhận ra.

Quá quen vùng an toàn, não tự vẽ ra vô số lý do và nguy hiểm khi bỏ điều quen thuộc sang môi trường mới; nhưng theo anh, 90% trong số đó là do não bịa ra để kéo ta về. Anh không bảo cứ mù quáng lao vào nơi thật sự nguy hiểm — phải chuẩn bị kỹ, phân biệt liều lĩnh và mạo hiểm (tập 15 "Sống để trải nghiệm"). Ý anh là những trường hợp đã loại yếu tố liều lĩnh mà não vẫn tiếp tục vẽ ra nguy hiểm không có thật. Đổi việc thì sợ cực hơn khi bơi trong việc mới; đổi thành phố thì sợ không còn quán cà phê quen; đổi nước thì sợ không nói được tiếng họ, không còn bạn bè. Những thứ đó không phải nguy hiểm — chỉ là nỗi sợ mất điều quen thuộc, tiện nghi. Môi trường êm ái như nồi nước nóng dần mỗi ngày, tới lúc nằm trên giường bệnh cuối đời thì nước đã sôi, không kịp nhảy ra, và ta nằm xuống với vô số dự định chưa thực hiện.

Cách để chiến thắng bản thân 8:19

Thủ thuật anh dùng: tự nhủ mình chẳng có gì để mất. Anh hay nói anh muốn ra đời với hai bàn tay trắng. Chỉ cần đừng làm những việc khiến mình vướng nợ nần, mất mạng hay vào tù; còn lại thì không có gì là liều lĩnh. Cùng lắm mất hết thì về tay trắng — vẫn còn kiến thức và kinh nghiệm, đủ để kiếm ba bữa một ngày. Cách đơn giản này giúp anh thắng sức ì nhiều lần. Ngày quyết định sang Úc, anh cũng sợ mất sự nghiệp dày công xây ở Việt Nam, sợ thất bại nơi xứ lạ; nhưng nghĩ "cùng lắm ngồi máy bay 9 tiếng là về Việt Nam, mọi thứ trở lại như cũ — coi như đổi tiền bạc và thời gian lấy trải nghiệm". Gần đây, khi quyết bỏ hết các vị trí xây dựng hơn 20 năm để "nghỉ hưu" và tập trung cho dự án riêng, anh cũng hoài nghi, lo lắng — rồi lại nghĩ "có sao đâu, nghỉ một thời gian không ổn thì vẫn quay lại đi làm được".

Tại sao cứ phải đi tìm gian nan vất vả? 10:19

Sống một cuộc đời yên bình có sao đâu? Không sai — nếu đó là lựa chọn của mình và không có gì hối tiếc thì cứ sống như mình thấy thoải mái. Điều đáng nói là những giấc mơ nói mãi không thành, những dự định mãi không làm, để rồi nằm xuống với hối tiếc — đáng tiếc cho mình và cả xung quanh, vì biết đâu trong đó có dự định mang lại giá trị cho người khác.

Thêm nữa, theo anh mục đích đến với cuộc đời không chỉ là tồn tại, mà là trải nghiệm và phấn đấu thành phiên bản tốt hơn — và cách tốt nhất là đẩy mình ra khỏi vùng an toàn để theo đuổi giấc mơ. Ta hay nghe cha mẹ ông bà kể những năm tháng khó khăn thời chiến tranh, bao cấp, chứ hiếm ai kể về quãng sống nhàn hạ — giai đoạn khó khăn là giai đoạn để lại nhiều kỷ niệm và giúp ta phát triển nhiều nhất (anh không bảo đi tìm nơi có chiến tranh). Du lịch cũng vậy: chuyến trèo đèo lội suối được nhắc nhiều nhất, chứ ít ai kể chuyến nghỉ dưỡng sáng cầm sách đọc, trưa có người mang đồ ăn tới phòng. Anh vẫn đi nghỉ dưỡng khi cần nghỉ ngơi; nhưng muốn trải nghiệm, kỷ niệm đáng nhớ và phát triển lên tầm cao mới thì thường tìm thấy trong gian nan.

Vì vậy từ lâu anh tự đẩy mình ra khỏi tiện nghi: trong công việc, anh tìm tới những công ty đang có vấn đề cần giải quyết; mọi thứ ổn định, nhàn hạ thì lại muốn sang môi trường khác. Trong cuộc sống, đang yên lành thì khăn gói sang Úc; vừa ổn định ở Sydney thì chuyển xuống Melbourne; cả thú chèo kayak cắm trại vào rừng cũng là kiểu trải nghiệm đó. Mỗi lần thay đổi lớn giúp anh "lột xác" thành phiên bản vững vàng hơn.

Let's die empty 13:49

Một người bạn Mỹ của anh, có nhiều suy nghĩ giống anh — từ lâu không sống ở Mỹ, ở Singapore vài năm, gần đây chuyển sang New Zealand — một lần nói chuyện, hai người buột ra câu đùa "let's die empty" — hãy chết một cách trống rỗng. Giờ nó gần như phương châm sống của anh: hiếm ai được ra đi mà không còn hoài bão, ước mơ chưa thực hiện. Ta may mắn được tới cuộc đời này với nhiều ước mơ; trừ những mảnh đời bất hạnh không có lựa chọn, đa số có thể thực hiện dự định với những gì mình đang có. Nếu vì sức ì hay nỗi sợ vô hình mà ra đi với dự định dang dở, ngôi mộ của ta sẽ là một trong những ngôi mộ đắt nhất nghĩa trang.

Tập thu giữa tháng 12, dịp cuối năm để nhìn lại có bao nhiêu dự định đang phủ bụi trong đầu, mỗi lần nghĩ tới lại nói "một lúc nào đó". Năm nay thay vì lặp lại câu đó, hãy bắt tay vào hành động — không cần ngay việc gì to lớn; phương châm của anh là đi chậm từng bước nhưng bền bỉ lâu dài, chứ không phải chạy một đoạn rồi bỏ xó. Quan trọng là bước những bước đầu tiên, vì không có thời điểm hoàn hảo — thời điểm hoàn hảo nhất là ngay lúc này. Càng nhiều dòng được gạch khỏi danh sách của mỗi người, xung quanh càng được lợi; khi đó dưới những mảnh đất nghĩa trang chỉ còn những chiếc hũ rỗng, và chúng không còn là đất đắt nhất thế giới nữa.