Tiêu tiền thế nào cho hợp lý?
Tiết kiệm là con đường đi từ số 0, nhưng không phải để sống khổ hạnh cả đời. Công thức 4 con số — chi tiêu tối thiểu, quỹ dự phòng, đầu tư, hưởng thụ — và vì sao chi tiêu không nên tăng tỷ lệ thuận với thu nhập.
Xem video gốc trên YouTube ↗ · transcript gốc: mở video → phần mô tả → "Hiện bản chép lời"
Mục lục video
Tiết kiệm không phải để khổ hạnh 1:18
Podcast đã nói nhiều về kiếm tiền: tiết kiệm, tăng thu nhập, đầu tư. Tập này mở đầu loạt bài về vế còn lại — tiêu tiền.
Anh Hiếu nói nhiều về tiết kiệm đến mức dễ bị hiểu nhầm là cổ vũ sống khổ hạnh. Thực ra mục tiêu của anh luôn là sống một cuộc đời chất lượng, nhiều trải nghiệm và khoảnh khắc hạnh phúc. Lý do phải tiết kiệm: với đa số người tự thân đi lên, đó gần như là cách duy nhất để đi từ con số 0, nhất là giai đoạn đầu. Nhưng tiết kiệm mãi đến cuối đời thì chẳng khác gì dành cả đời đi sưu tầm tờ tiền. Tiền là công cụ; khi đã làm chủ được, phải biết chuyển hóa nó thành niềm vui.
Xác định điều gì quan trọng với mình 3:59
Nhiều người mượn bức tranh giàu có có sẵn — biệt thự, công ty lớn, xe sang — từ phim ảnh, báo chí. Nhưng giá trị sống mỗi người khác nhau.
Ví dụ anh hay gặp: người nói mục tiêu sống là tự do — ở đâu cũng được, làm việc mình thích — nhưng lại đang gánh khoản vay mua nhà 30 năm cho căn nhà đắt tiền, thêm khoản vay mua xe sang. Những thứ đó trói họ vào một chỗ, một công việc, không dám mạo hiểm thử việc mới hay nơi mới. Lối sống đó lại hoàn toàn hợp với người coi trọng sự ổn định và mái ấm gia đình. Không bức tranh nào xấu; chỉ xấu khi đặt bức tranh của người này vào đời người kia.
Tiêu thoải mái nhất "có thể" 7:51
Nguyên tắc nền tảng: tiêu thoải mái nhất có thể cho điều quan trọng, tiết kiệm đến mức keo kiệt cho thứ vô bổ.
Từ khóa là "có thể" — giới hạn chi tiêu. Thiếu nó, người ta dễ dùng toàn bộ thu nhập cho mọi thứ làm mình vui, rồi rơi vào cảnh có bao nhiêu xài bấy nhiêu. Ngân sách tiêu xài phải là phần cuối cùng, sau khi đã trừ các khoản khác.
Công thức 4 con số 9:34
Ví dụ thu nhập 20 triệu/tháng:
| Thứ tự | Khoản | Tỷ lệ | Số tiền |
|---|---|---|---|
| 1 | Chi tiêu tối thiểu (nhà, ăn, điện nước, đi lại) | 50% | 10 triệu |
| 2 | Quỹ dự phòng — xây trước, chưa tiêu xài | — | mục tiêu 12 tháng chi tiêu = 120 triệu |
| 3 | Đầu tư (sau khi đủ quỹ dự phòng) | 30% | 6 triệu |
| 4 | Hưởng thụ (sau khi đủ quỹ dự phòng) | 20% | 4 triệu |
Một số điểm chính:
- Chi tiêu tối thiểu vượt 50% (ví dụ 15 triệu) thì chỉ có hai cách: tăng thu nhập (lên 30 triệu thì 15 triệu thành 50%), hoặc giảm chi (thuê chỗ rẻ hơn, tự nấu ăn).
- Quỹ dự phòng: chuyên gia thường khuyên 3–6 tháng, anh chọn mức chắc chắn hơn là 1 năm. Khi chưa có quỹ này thì chưa nghĩ đến ăn chơi; dồn toàn bộ phần tiết kiệm (và các khoản thu nhập bất ngờ) vào đó — khoảng một năm là đủ.
- Khi thu nhập lên 100 triệu: chi tiêu tối thiểu có thể nâng lên (căn hộ 20 triệu, ăn uống tốt hơn) miễn trong 50%; phần hưởng thụ lên 20 triệu. Nhưng chi phí tối thiểu tăng thì quỹ dự phòng cũng phải tăng theo (50 triệu/tháng thì cần khoảng 600 triệu).
Chi tiêu không cần tăng tỷ lệ thuận với thu nhập. Ví dụ cực đoan: thu nhập 1 tỷ/tháng thì không ai cần 500 triệu cho chi phí cố định. Giả sử dừng ở 100 triệu chi tiêu cơ bản và 50 triệu hưởng thụ — tổng chỉ khoảng 15%, còn 85% (850 triệu) dành cho đầu tư. Có thể sống sướng hơn giai đoạn đầu, nhưng phần đầu tư mới là thứ tạo ra sự thịnh vượng.