Tự do là gì?

Giới thiệu 0:42

Podcast vốn là những buổi trò chuyện thân tình, chia sẻ kinh nghiệm sống. Tập này thử một định dạng mới: ngắn hơn, nói ít hơn, mong để lại nhiều suy ngẫm hơn. Loạt bài là những câu hỏi anh Hiếu đã chắt lọc và chiêm nghiệm rất lâu — có câu theo anh hàng chục năm — kèm câu trả lời anh tìm ra cho mình. Góc nhìn có thể khác số đông, đúng hay sai không quan trọng; không phải để kêu gọi sống như anh, mà để mỗi người có dịp đặt lại câu hỏi cho chính mình.

Tự do là gì? 2:25

Câu hỏi đầu tiên, và là nền tảng để anh xây cuộc sống hôm nay. Như dòng chữ trên mọi văn bản chính thức của Việt Nam — Độc lập – Tự do – Hạnh phúc — có tự do thật sự mới bắt đầu tìm được hạnh phúc, mà mục tiêu đến với cuộc đời là có thật nhiều ngày hạnh phúc. Có vô số định nghĩa; câu trả lời anh thấy hợp lý nhất: tự do là có được sự độc lập trọn vẹn. Nghịch đảo của độc lập là phụ thuộc, và gần như mọi khía cạnh cuộc sống đều ít nhiều phụ thuộc vào một điều gì đó hay một ai đó. Muốn làm chủ hạnh phúc thì phải cắt bỏ càng nhiều sự phụ thuộc càng tốt, thiết kế một cuộc sống tự cung tự cấp nhiều nhất có thể. Vài ví dụ của anh:

Chủ động về tài chính 3:55

Nhiều người mỗi sáng uể oải tới công ty làm việc mình không thích nhưng vẫn phải làm, vì không làm thì không có tiền sống. Lệ thuộc tài chính thì rồi sẽ có lúc bị buộc làm việc mình không muốn — việc độc hại cho tinh thần, thể chất, có khi hại cả xung quanh — vì không có lựa chọn. Anh chọn hành trình tự do tài chính, dành một khoảng đời khá dài cho mục tiêu này, để không bao giờ phải làm việc không mang lại niềm vui, không phải đối phó với đấu đá, hơn thua, ganh ghét, hãm hại nhau nơi công sở, để có thể nhẹ nhàng bước ra khỏi môi trường như vậy — và tự hào nói không ai còn sở hữu được anh nữa.

Chủ động sống 5:22

Có bao giờ quá chán một nơi, muốn tới nơi khác sống mà vì nhiều lý do không đi được, bị kẹt lại nơi mình không muốn? Anh muốn sống ở bất kỳ đâu trên thế giới (195 quốc gia): hoặc có thật nhiều nhà ở nhiều nơi, hoặc không có ngôi nhà nào — cả thế giới là nhà. Anh muốn tới lúc bạn bè gọi điện, câu đầu tiên phải hỏi là "đang ở nước nào". Vì vậy anh quyết lấy thêm hộ chiếu Úc, sắp tới thêm vài nơi nữa, để mỗi nơi sống vài tháng — đủ dài để sống như người địa phương chứ không phải du khách, đủ ngắn để lại chuyển đi — tới lúc nhìn bản đồ thế giới có thể tự hào mình từng là cư dân của hầu hết nơi trên đó. Anh muốn về già, lũ trẻ trong xóm kể nhau nghe về ông cụ cuối xóm tối nào cũng đốt đống lửa ngoài sân, có vô số chuyện để kể.

Chủ động vui 6:56

Có bao giờ buồn chán, gọi hết người này tới người khác rủ đi cà phê, đi uống mà ai cũng bận, rồi chán chường, thậm chí tủi thân? Đừng để vậy: hãy thiết kế cuộc sống để luôn vui trong mọi hoàn cảnh, tự cung tự cấp niềm vui cho mình mà không lệ thuộc ai.

Chủ động hạnh phúc 7:33

Tình yêu làm ta rất hạnh phúc, nhưng khi yêu là ta lệ thuộc một niềm vui rất lớn vào một người — một yếu tố bên ngoài, nằm ngoài kiểm soát. Có bao giờ cố hết sức xây dựng điều gì đó rồi người kia vẫn bỏ đi? Tình yêu là cảm xúc cần hai phía nên ta không bao giờ làm chủ hoàn toàn được. Yêu hay không, yêu tới mức nào, mỗi người tự trả lời; nhưng hãy nhớ đó là hạnh phúc có thể đến và đi bất cứ lúc nào, dù ta cố tới đâu hay đã sẵn sàng chưa — nên tốt hơn hết là chủ động trong hạnh phúc của mình.

Chủ động buồn 8:38

Kể cả nỗi buồn: có bao giờ buồn mà phải cố tỏ ra vui, mạnh mẽ, vì sợ ảnh hưởng hình ảnh trong mắt ai đó hay tinh thần một tập thể? Anh sống một mình; người ta hỏi có buồn không — đa số là không, vì anh tự cung tự cấp được niềm vui, hạnh phúc nên hiếm khi buồn. Nhưng nếu lúc nào đó buồn, anh không phải gồng mình che giấu nữa — đó cũng là một dạng chủ động.

Chủ động khỏi những thứ linh tinh 9:23

Có người nói mỗi sáng thiếu cà phê là không tập trung làm việc được, tệ hơn là thiếu thuốc lá. Anh không uống rượu, không uống cà phê, không hút thuốc, thậm chí không uống trà — không phải vì gương mẫu hay tẻ nhạt, mà vì không muốn lệ thuộc vào một thứ hóa chất nào. Anh muốn làm việc được dù có cà phê hay không, vui được dù có rượu hay không.

Chủ động làm mọi thứ 10:01

Trước đây nhà có gì hư, suy nghĩ đầu tiên của anh là đi tìm thợ. Dần dần anh tập, giờ có mindset là cái gì hư thì nghĩ mình sẽ sửa thế nào: ống nước hư thì mua ống về tự sửa, bàn ghế mua về tự ráp. Nấu ăn từng là môn anh dở nhất — giờ vẫn dở, nhưng ít ra đã biết nấu, chuyển tới vùng hẻo lánh nào cũng không lo đói. Chủ động làm được càng nhiều thứ thì càng ít lệ thuộc người khác.

Nhờ chuẩn bị sẵn sàng tự cung tự cấp trong hầu hết mọi việc, anh dễ dàng đưa ra quyết định lớn, sống một mình vui vẻ, hạnh phúc, không còn lo một sớm đẹp trời bị ai đó lấy mất điều gì. Vì vậy anh tin hạnh phúc vững bền nhất là hạnh phúc không phải lệ thuộc vào bất kỳ điều gì, bất kỳ ai.