Những sự thật hiển nhiên về tiền

Sơ lược tập trước 0:39

Đây là phần tiếp của loạt bài đầu năm về hành trình tự do tài chính cho người làm công. Tập trước nói vì sao tự do tài chính là đích đến, và đề xuất một phiên bản dễ hơn — tự chủ tài chính: có vài nguồn thu nhập thụ động chạy ngày đêm, đủ để không còn lệ thuộc quá nhiều vào đồng lương. Với xuất phát điểm của số đông, anh Hiếu tin ai cũng làm được, nếu có định hướng đúng, con đường hiệu quả và đủ kiên trì.

Anh nói trước: con đường này không hào nhoáng và không có lối tắt — chỉ là hệ thống lại những sự thật hiển nhiên mà nhiều người quên.

Những sự thật hiển nhiên 3:05

1. Muốn có vốn thì phải tích lũy. Trừ số ít được thừa kế, đa số bắt đầu từ con số 0. Không tích lũy thì mãi ở con số 0, lãnh lương tháng nào tiêu hết tháng đó.

Với phản biện "sống nay chết mai, sao không tận hưởng", anh trả lời: ở đây gần như không có lựa chọn khác. Và ngay cả khi chỉ còn sống 5 năm, 5 năm căn cơ, đầu óc nhẹ nhõm vẫn chất lượng hơn 5 năm xả láng, thiếu trước hụt sau, vay chỗ này đắp chỗ kia. Tiết kiệm không phải để sống khổ mà là cắt phần phung phí — vẫn dùng iPhone 10 thay vì lên iPhone 14 thì đời sống gần như không giảm chất lượng, nhưng an toàn hơn nhiều.

2. Chỉ có một con đường: tăng thu và giảm chi. Giảm chi bắt đầu bằng bảng theo dõi thu chi để loại các khoản không cần thiết. Tăng thu ở giai đoạn chưa có thu nhập thụ động nghĩa là tăng thu nhập chủ động: làm thêm việc thứ hai, thứ ba; tạo nhiều giá trị hơn cho công ty để được trả tương xứng. Khoảng cách thu–chi càng lớn, tích lũy càng nhanh. Đây là giai đoạn lâu và khó nhất: nếu mục tiêu là 10 tỷ, bằng mọi giá phải tích lũy được mốc 1 tỷ đầu tiên rồi hẵng nói chuyện đầu tư.

3. Vốn nhỏ thì lợi nhuận gần như vô nghĩa. 10 triệu với lợi suất 10%/năm là 1 triệu/năm, chưa tới 100 nghìn/tháng — không thay đổi được gì. 1 tỷ với cùng lợi suất là khoảng 100 triệu/năm, gần 10 triệu/tháng — chưa đủ tự do nhưng đủ giảm tải chi phí sinh hoạt và tạo đà tái đầu tư. Đừng "tay không bắt giặc": những câu chuyện bỏ vài chục triệu thắng vài tỷ (lợi suất hàng trăm, hàng nghìn phần trăm) phần lớn là lừa đảo, và kể cả không phải thì vẫn chịu quy luật lợi nhuận càng cao rủi ro càng cao. Ở giai đoạn tích lũy, mục tiêu chính là bảo toàn vốn. Đem 100 triệu đi tìm lợi nhuận 1.000% khó hơn nhiều so với có 10 tỷ và tìm kênh 10%/năm. "Ai mà có 10 tỷ" — chính vì thế mới cần kiên nhẫn: giữ an toàn cho 100 triệu ban đầu, đi dần tới 1 tỷ, rồi từ đó đầu tư an toàn để chậm mà chắc tới 10 tỷ. Còn cứ có 100 triệu lại đem đánh bạc với 99% thua, rồi mất thêm vài năm tích lũy lại, thì muôn đời không tích lũy được gì.

Những nguyên tắc quan trọng 14:19

Anh kết bằng hai câu của Warren Buffett:

• Nguyên tắc số 1 là không để mất tiền; nguyên tắc số 2 là đừng bao giờ quên nguyên tắc số 1.
• Ông không cố nhảy qua bức tường cao 2 mét, mà đi tìm những thanh chắn cao 30 cm để bước qua nhẹ nhàng.

Cầm ít tiền mà đi tìm "bức tường" lợi nhuận hàng trăm phần trăm là làm ngược nguyên tắc này, và dễ thành con mồi cho kẻ lừa đảo lợi dụng lòng tham. Cách hiệu quả là ngược lại: xây nền tảng vững (tư duy tiết kiệm, không để mất khoản tích lũy), đến khi vốn đủ lớn mới bước vào hành trình đầu tư — khi đó không cần đòi lợi suất cao nên rủi ro giảm hẳn. Các tập sau sẽ nói về giai đoạn đầu tư này.