Những phương pháp tự học hiệu quả (Phần 2)

Nhắc lại phần 1 0:51

Tập trước (số 114) giới thiệu project-based learning: đảo ngược cách học truyền thống, đi từ thực hành tới lý thuyết. Tập này (thu khi anh Hiếu đang bị cảm) đi vào các phương pháp cụ thể anh dùng, cô đọng lại thành các khía cạnh chính.

1. Có phương pháp lưu trữ kiến thức

Hiểu lầm tai hại: tin rằng mình sẽ nhớ hết những gì đã học. Thực tế nếu để trôi tự nhiên, ta quên phần lớn — với anh có khi tới 99%. Trong khi đó, máy tính và điện thoại có bộ nhớ gần như vô hạn.

Cách đơn giản mà đủ dùng: mind map — tổ chức thông tin theo nhánh từ tổng quát tới chi tiết. Ví dụ tìm hiểu một đất nước: nhánh lịch sử, địa lý, chính trị; nhánh lịch sử chia tiếp thành cổ đại, cận đại; cận đại lại có chiến tranh, thiên tai… Học tiếng Anh: nhánh các thì, từ vựng, hội thoại mẫu, rồi đi sâu dần. Chọn công cụ nào cũng được, miễn có chỗ ghi chú chi tiết cho từng nhánh; anh dùng một ứng dụng mind map đơn giản trên Mac, ít chức năng để khỏi xao nhãng.

2. Nguồn kiến thức, theo thứ tự anh dùng 6:33

Internet — nguồn chính, chia ba nhóm:

• YouTube: gần như chủ đề nào cũng có người nói.
• Bài viết chất lượng: Wikipedia, Medium, Quora (cộng đồng hỏi đáp chất lượng), Reddit, diễn đàn chuyên ngành như Stack Overflow (công nghệ) hay Hacker News (khởi nghiệp, quản trị).
• Nền tảng khóa học: Skillshare, LinkedIn Learning — trả phí là học được hầu hết khóa.

Cách anh học: xác định vấn đề cần giải quyết, đi tìm giải pháp, và trên đường đi gần như luôn gặp từ khóa mới ngoài phạm vi — ghi lại rồi đào tiếp. Ví dụ tìm cách nấu một món → gặp khái niệm dinh dưỡng, "gluten free" → tìm hiểu năng lượng của món ăn → gặp đơn vị kilocalorie → tìm hiểu cách ăn uống tốt cho sức khỏe. Mỗi ngã rẽ mở ra một cánh cửa; học bằng trí tò mò nên có hứng thú, khác hẳn kiểu bị nhồi nhét. Cũng vì dễ lạc trong biển kiến thức nên càng cần mind map.

Sách — khi đã có hiểu biết sơ bộ và xác định khía cạnh muốn đào sâu. Sách có cấu trúc và chuyên sâu hơn. Với anh, chọn đúng sách chiếm 50% hành trình đọc; cách chọn tốt nhất là theo giới thiệu của người đi trước trên YouTube, diễn đàn, Quora, Reddit, kết hợp đọc review trên Amazon hay Tiki. Cách đọc hiệu quả anh đã chia sẻ ở tập số 3.

Bạn bè và người đi trước — tự học không có nghĩa là đóng cửa học một mình, mà là tự chịu trách nhiệm về việc học. Bạn đồng hành cùng xuất phát điểm có thể trao đổi, thuyết trình cho nhau nghe, lý tưởng là cùng làm dự án.

Với người đi trước, đừng ngại hỏi: theo kinh nghiệm của anh, đa số sẵn lòng chia sẻ, vì họ từng ở vị trí đó và được chia sẻ với người ham học cũng là niềm vui. Lưu ý: hỏi câu đáng hỏi. Đừng mang việc gì lớn nhỏ cũng đi hỏi — như vậy là đẩy trách nhiệm tự học sang họ. Hãy cho họ thấy mình đã tìm hiểu kỹ mà vẫn chưa ra câu trả lời; tôn trọng thời gian của họ.

Còn một yếu tố mở rộng chân trời kiến thức rất nhiều — tiếng Anh — anh hẹn bàn ở tập riêng.