Hành trình tự học tiếng anh

Tiếng Anh "chợ búa" 0:00

Anh Hiếu nói ngay: anh không nghĩ mình giỏi tiếng Anh. Công việc của anh — làm sản phẩm số, tư vấn chiến lược, cố vấn — đòi hỏi họp, thuyết trình, tranh luận rất nhiều, nên tiếng Anh của anh tập trung vào một mục tiêu: truyền đạt rõ ràng, chính xác, tránh hiểu lầm (vì một hiểu lầm nhỏ có thể phải trả giá lớn). Trong đàm phán, chẳng ai để ý bạn chia động từ thế nào. Anh gọi vui đó là tiếng Anh "chợ búa", thực chiến, không phải học thuật — nên kinh nghiệm này hợp với một số người, nên kết hợp thêm phương pháp khác.

Bắt đầu từ nhu cầu công việc 3:18

Công việc đầu tiên của anh là trực phòng máy internet trên đường Bùi Thị Xuân, khu trung tâm, nhiều khách nước ngoài. Vốn tiếng Anh chỉ từ trường phổ thông, anh buộc phải tự học — với mục tiêu duy nhất là đủ giao tiếp phục vụ khách. Nhìn lại, đó chính là cách đi từ thực hành tới lý thuyết: học mẫu câu thường dùng và từ vựng trước, rồi mới quay lại tìm hiểu vì sao câu được cấu trúc như vậy. (Anh nhắc clip về một cụ bán hàng rong ở Việt Nam nói tiếng Anh trôi chảy nhờ học theo cách này.) Ưu điểm: giữ được hứng thú, nói tự nhiên hơn.

Đừng quá ám ảnh ngữ pháp. Bản chất ngôn ngữ là giao tiếp: mình hiểu họ, họ hiểu mình là đủ. Anh từng khó chịu khi người ta chêm tiếng Anh vào tiếng Việt, nhưng nay thấy nếu cả hai cùng hiểu và tiếng Việt không có từ diễn đạt trọn ý (như "enjoy"), mượn từ giúp cuộc nói chuyện thoải mái hơn — miễn đừng lạm dụng để khoe. Nhiều người mãi không nói tự tin vì cứ lo câu mình đúng ngữ pháp chưa, nói xong lại sửa. Người bản xứ cũng nói sai thường xuyên; và họ không nói được tiếng Việt với mình, còn mình đang nói tiếng Anh với họ — mình đã giỏi hơn rồi.

Một số kinh nghiệm tự học 11:13

Những cách này bổ trợ, không thay thế việc học ở trung tâm hay theo giáo trình. Muốn giao tiếp tự nhiên thì cần nhiều từ vựng và nhiều mẫu câu bật ra được ngay theo tình huống (ví dụ câu gọi món ở quán ăn).

• Xem phim với phụ đề tiếng Anh (không phải tiếng Việt). Gặp câu hay thì dừng lại, ghi chú, và nói theo ngay đúng tông giọng diễn viên khi âm thanh còn trong trí nhớ.
• YouTube với phụ đề tiếng Anh (kể cả phụ đề tự động, khá chính xác) — để làm quen nhiều giọng (accent): Mỹ, Anh, Úc…

Bài học của anh: ở Việt Nam anh làm cho công ty nước ngoài, giao tiếp tốt nên tưởng tiếng Anh mình ổn. Một người quản lý gốc miền Nam nước Mỹ tiết lộ đã phải điều chỉnh giọng cho dễ nghe; khi nói giọng gốc thì anh gần như không hiểu. Sang Úc, thời gian đầu anh chỉ nghe được khoảng 50%. Giáo trình và giáo viên thường dùng giọng chuẩn — tốt, nhưng dễ "sốc" khi va chạm thực tế.

• Đọc sách thành tiếng. Hồi đầu anh đọc thầm, tưởng phát âm trong đầu là đủ; thật ra chỉ khi đọc to mới phát hiện đặt lưỡi, mở khẩu hình sai. Từ nào không biết phát âm thì tra Google Translate để nghe. Một mũi tên trúng nhiều đích: luyện đọc, nói, thêm kiến thức.
• Sách nói kèm sách điện tử: nghe bản audiobook trên Audible, cuối mỗi chương tự đọc lại; hoặc dùng tính năng đồng bộ sách nói với ebook trên Kindle — nghe tới đâu, chữ được đánh dấu tới đó.
• Giao tiếp thực tế: với bạn nước ngoài, hoặc qua các ứng dụng kết nối người bản xứ, chi phí không cao.

Tất cả đều theo một hướng: đặt mục tiêu hiểu phim, hiểu YouTube, rồi nói đủ để trao đổi một chủ đề — giữ được động lực; khi có hứng thú, việc học ngữ pháp sau đó sẽ dễ nhớ hơn nhiều so với cắm đầu học lý thuyết trước.