Tiền lương - Chiếc gông êm ái

Câu chuyện về tiền lương 0:44

Trừ một nhóm nhỏ chủ doanh nghiệp và một nhóm cũng rất nhỏ có thu nhập thụ động đủ nuôi sống bản thân, đại đa số chúng ta làm công ăn lương — tiền lương là điểm chung của rất nhiều người trong xã hội hiện đại. Nó quyết định chất lượng sống, đóng vai trò lớn trong những quyết định quan trọng như chọn nghề — mà công việc chiếm phần rất lớn cả cuộc đời — chưa kể ảnh hưởng tới hạnh phúc gia đình, nuôi dạy con. Quan trọng vậy, mà nghĩ lại thì rất nhiều người chưa có cách nhìn đúng về tiền lương. Nghe thì lạ — lương chỉ là số tiền nhận sau mỗi tháng làm việc, tiêu nó có gì khó hiểu — nhưng đó là cách hiểu bề mặt, và chính nó khiến ta quên đi tìm ý nghĩa thật của tiền lương, không hoạch định cách dùng nó hiệu quả nhất.

Chiếc gông êm ái 3:19

Câu của tỷ phú Kevin O'Leary: tiền lương là thứ thuốc phiện người ta đưa cho bạn để bạn quên đi những giấc mơ của mình — giấc mơ được làm việc mình thích, sống với đam mê, hay sống tự do không phụ thuộc tiền bạc. Cách người ta thuyết phục ta quên chúng là khiến ta tin ngoài kia có vô số rủi ro, nên đừng lao ra mà cứ ở yên làm những gì người ta muốn, làm cho tốt thì người ta cho đủ tiền ăn, mặc, có chỗ ở. Anh Hiếu nói rõ: anh không coi thường chuyện có một công việc đủ cơm ăn áo mặc — với rất nhiều người đó đã là ước mơ. Đối tượng anh muốn nói tới là những người đã có những điều đó, còn tiềm năng đi tiếp, nhưng đang bị ràng buộc bởi lời ru ngủ ấy. Nói thẳng thì không khác gì thú trong rạp xiếc: diễn tốt thì được cho ăn, không ngoan thì bị phạt, thậm chí bỏ đói. Trong thế giới loài người, làm không tốt thì bị cho thôi việc; kể cả làm tốt mà rạp xiếc không bán được vé — công ty phá sản — thì cũng bị vứt ra đường.

Thay đổi mindset 5:29

Con đường thoát khỏi rạp xiếc bắt đầu từ thay đổi góc nhìn: từ "tiền lương là thứ an toàn, ổn định" sang một góc nhìn thực tế hơn. Có việc rồi ta hay nghĩ đã ổn định, tháng nào cũng có lương; thật ra tiền lương không ổn định chút nào, thậm chí nhiều rủi ro, vì phụ thuộc vào công việc, mà công việc phụ thuộc rất nhiều yếu tố: lỡ làm sai một quy định có thể bị cho thôi việc; công ty thua lỗ, phá sản thì mất việc; hay rất phổ biến thời gian qua — kinh tế đi xuống, công ty buộc cắt giảm nhân sự, nhiều người chẳng làm gì sai cũng phải ra đi. Để cuộc sống lệ thuộc hoàn toàn vào tiền lương là giao trọn chất lượng sống vào tay người khác, vào những thứ mình không kiểm soát được — nói hơi quá là giao số phận cho người khác quyết định. Hãy luôn tự nhủ: nguồn thu từ lương có thể biến mất bất cứ lúc nào, kể cả lúc đang may mắn lương cao.

Đổi góc nhìn thì đổi chiến lược dùng đồng lương: tự động ý thức hơn về sự cần thiết phải dịch chuyển thu nhập chủ động sang thu nhập thụ động. (Thu nhập chủ động là đem thời gian, công sức đổi lấy tiền; thu nhập thụ động là thứ kể cả mình không làm gì vẫn tạo ra tiền — có các tập trước nói kỹ.) Bước đầu là dùng chính thu nhập chủ động từ lương để gây dựng nguồn thu thụ động. Ví dụ một lập trình viên làm ứng dụng bán trên App Store hay Play Store — làm xong nó ngày đêm tạo thêm thu nhập. Ban đầu có thể rất nhỏ: lương 20 triệu/tháng, ứng dụng mang về 1 triệu — chỉ khoảng 5%; rồi dần lên 20, 30, 40%, thu nhập chủ động chiếm tỷ lệ nhỏ dần, tới lúc ngang bằng. Nhưng vẫn khoan nghỉ việc. Công thức anh hay chia sẻ: khi thu nhập từ việc phụ gấp đôi lương — trong ví dụ là khoảng 40 triệu/tháng — mới cân nhắc nghỉ việc. Kể cả lúc đó vẫn cân nhắc thêm các yếu tố khác: có khi vẫn nên đi làm, vì tiền lương không còn là yếu tố chính nhưng còn những thứ khác như tích lũy kinh nghiệm, cơ hội học hỏi. Cân nhắc đủ thiệt hơn rồi mới quyết, và nghỉ việc là để tập trung xây thêm nguồn thu thụ động, không phải để ngồi chơi. Ý chính: đừng hài lòng, đừng dừng lại ở công việc làm công ăn lương — hãy xem nó chỉ là bước đệm để xây những tài sản thật sự của mình là các nguồn thu nhập thụ động; đó là con đường anh luôn khuyến khích bạn bè, người xung quanh đi để thoát dần sự lệ thuộc vào đồng lương.

Vì sao tôi chia sẻ những điều này? 12:14

Đây là những điều rất ít người sử dụng lao động muốn nhân viên biết — họ muốn nhân viên "nghiện" thứ thuốc phiện đó, ngại bước ra ngoài xây thu nhập thụ động riêng rồi một lúc nào đó bỏ họ đi. Anh cũng là người sử dụng lao động, có một số công ty ở Úc và Mỹ. Vì sao anh vẫn nói? Vì niềm tin về quản trị của anh: mọi mối quan hệ — bạn bè, tình yêu, hay nhân viên với công ty — nên dựa trên sự chân thành và những giá trị thật hai bên mang lại cho nhau; anh không bao giờ lợi dụng nỗi sợ hay sự phụ thuộc để giữ chân nhân viên. Ngược lại, anh luôn tạo điều kiện để nhân viên xây thêm thu nhập thụ động — buôn bán riêng, kênh YouTube riêng, một sản phẩm của riêng mình — miễn không ảnh hưởng công việc chung. Có người hỏi không sợ nhân viên tài chính vững rồi bỏ đi sao? Anh trả lời khi đó anh sẽ rất mừng cho họ. Anh luôn nói với cộng sự: anh không muốn giá trị duy nhất khi làm việc với anh chỉ là nhận lương mỗi tháng, mà là những giá trị xa hơn — bài học, kinh nghiệm, cơ hội để bằng cách này hay cách khác mỗi người đều có tự do tài chính của riêng mình trong tương lai. Đi chung được một đoạn đường đời đã là duyên lớn, "có hợp ắt có tan", nên anh không kỳ vọng nhân viên ở với mình mãi mãi; ngắn hay dài không quan trọng, quan trọng là để lại cho nhau giá trị tốt đẹp gì. Thực tế cho thấy cách đó khá đúng: có những bạn nhân viên đạt tự do tài chính rồi vẫn tiếp tục đồng hành — không vì tiền nữa mà vì những giá trị khác, đôi khi chỉ vì quý anh.