7 nguồn thu nhập cho năm mới

Tập này gom lại các nguồn thu nhập phổ biến thành một bức tranh tổng thể, để mỗi người nhìn lại hiện trạng tài chính của mình và biết nên xây thêm nguồn nào.

Hai nguồn thu nhập chủ động

1. Thu nhập từ lao động (earned income). Lương đi làm, hoặc thù lao làm tự do — đổi kiến thức, công sức, thời gian lấy tiền. Vì các nguồn lực này hữu hạn nên thu nhập luôn có trần. Đây là điểm xuất phát của hầu hết mọi người, nhưng nếu cả đời chỉ có nguồn này thì rủi ro rất lớn: công ty thua lỗ, phá sản, cắt giảm nhân sự, hay bản thân mất khả năng lao động đều đẩy ta vào khó khăn.

2. Lợi nhuận kinh doanh (profit). Từ tiệm tạp hóa, quán ăn, quán cà phê đến công ty thương mại. Lớn lên có thể thuê người làm thay, nhưng về bản chất vẫn là "có làm mới có ăn" — đóng cửa là dòng tiền dừng.

Năm nguồn thu nhập thụ động

3. Tiền lãi (interest). Cho người khác vay để nhận lãi: cho người quen vay, gửi tiết kiệm (thực chất là cho ngân hàng vay để họ cho vay lại và ăn chênh lệch), mua trái phiếu chính phủ hoặc doanh nghiệp.

4. Cho thuê (rental income). Nhà, xe, máy ảnh, nhạc cụ, thiết bị ánh sáng… Mua tài sản rồi nó âm thầm mang tiền về — nhưng phải tính khấu hao và chi phí vận hành, không phải cứ mua về để đó là xong.

5. Lãi vốn (capital gain). Phần chênh khi bán tài sản cao hơn giá mua — bất động sản, cổ phần, cổ phiếu. Muốn thắng thì phải hiểu thứ mình mua: với bất động sản là quy hoạch, mặt bằng giá, ưu nhược điểm khu vực; với cổ phiếu là mô hình kinh doanh, lợi thế cạnh tranh, ban điều hành.

6. Cổ tức (dividend). Gốc rễ vẫn là lợi nhuận kinh doanh, nhưng thay vì tự kinh doanh thì góp vốn cho người khác làm và nhận phần chia. Giống cho thuê nhà: vừa có thể hưởng giá tăng, vừa có dòng tiền định kỳ.

7. Tác quyền (royalty). Ảnh đăng trên trang ảnh stock, nhạc, đoạn âm thanh, sách, bằng sáng chế — mỗi lần có người dùng thì được trả tiền. Cũng có kiểu đầu tư nhận phần trăm trên mỗi sản phẩm bán ra thay vì nhận cổ phần (anh nhắc ví dụ nhà đầu tư Kevin O'Leary trong chương trình Shark Tank Mỹ). Còn ít phổ biến ở Việt Nam nhưng internet đã xóa bớt rào cản địa lý — đáng để ý với người có chuyên môn đặc thù.

Bạn đang ở đâu?

Đa số chỉ dựa vào một hoặc hai nguồn đầu tiên — đều là thu nhập chủ động, nhiều rủi ro. Hướng đi lâu dài: dùng thu nhập chủ động để từng bước xây các nguồn thụ động, sao cho tiền mang tiền về kể cả khi mình ngủ. Và mọi hoạt động đầu tư đều cần kiến thức để giảm rủi ro — học ở đâu cũng được, kể cả tự học qua sách.