Bitcoin - Cơ hội đổi đời hay Cú lừa thế kỷ?

Ba mục tiêu của Bitcoin 1:23

Tiếp nối tập về công nghệ blockchain, tập này phân tích ưu nhược điểm của Bitcoin qua ba giai đoạn kỳ vọng:

1. Thay thế tiền pháp định làm công cụ thanh toán.
2. Khi điều đó không khả thi, chuyển sang vai lưu trữ giá trị như vàng.
3. Cuối cùng là một công cụ đầu tư.

Anh nói sẽ cố công tâm, và mục tiêu là đưa thêm góc nhìn chứ không phải thuyết phục.

Công cụ thanh toán? 2:28

Để thay tiền trong đời sống hằng ngày, Bitcoin cần đạt bốn yếu tố, và theo anh đều không đạt:

• Tốc độ: Visa xử lý hàng chục nghìn giao dịch/giây; Bitcoin khoảng 7 giao dịch/giây, thực tế mất từ vài phút đến hàng giờ.
• Phí: phí Bitcoin tính theo dung lượng dữ liệu, không theo giá trị. Chuyển 1.000 BTC (khoảng 70 triệu USD lúc đó) thì phí rất rẻ; nhưng mua ổ bánh mì, cái áo thì phí lại cao — ngược hẳn nhu cầu thanh toán thường ngày.
• Ổn định giá: không thể bán tô phở hôm nay 60 nghìn, mai 70, mốt 65; với hợp đồng xuất nhập khẩu kéo dài vài tháng càng bất khả thi. Anh đánh giá Việt Nam neo tỷ giá VND/USD ổn định khá tốt, góp phần lớn cho xuất nhập khẩu.
• Mức độ chấp nhận: cầm yên Nhật, won Hàn ra nước ngoài còn đổi được; Bitcoin thì tìm chỗ đổi đã khó, thanh toán trực tiếp gần như không có.

Theo anh, chính những người ủng hộ Bitcoin cũng đã từ bỏ mục tiêu này từ lâu.

"Vàng kỹ thuật số"? 9:38

Lập luận phổ biến: vàng cũng chẳng có giá trị thực, chỉ là khan hiếm và được đồng thuận. (Anh lưu ý vàng vẫn có ứng dụng, ví dụ trong linh kiện điện tử, nhưng tạm gác.) Ba lý do anh cho rằng Bitcoin khó thay vàng:

• Ổn định giá là yêu cầu đầu tiên của công cụ trú ẩn. Bitcoin nhiều lần tăng giảm hàng chục lần; biến động của vàng thì nhỏ hơn nhiều và chủ yếu phản ánh bất ổn kinh tế, còn biến động của Bitcoin phần lớn đến từ các làn sóng FOMO.
• Thanh khoản và độ chấp nhận: vàng được chấp nhận hàng nghìn năm; tương lai của Bitcoin vẫn là câu hỏi. Nói "không chắc mai vàng còn giá trị" thì bị coi là điên — còn việc người ta đang tranh luận về Bitcoin đã là bằng chứng của sự không chắc chắn.
• Nhầm lẫn khái niệm: ai mua Bitcoin vì kỳ vọng lên 100.000, 500.000, 1 triệu USD là đang coi nó là công cụ đầu tư, không phải công cụ trú ẩn. Trú ẩn thì ưu tiên ổn định; tăng giá chỉ là phần thưởng thêm.

Công cụ đầu tư? 15:03

Lý do chính anh không coi đây là kênh đầu tư hiệu quả: thị trường thiếu quản lý trên toàn cầu — vì là tài sản mới, vì tính ẩn danh, và vì tính toàn cầu đòi hỏi các nước đồng thuận. Kết quả là một "miền Viễn Tây": mạnh được yếu thua, đất màu mỡ cho lừa đảo và "lùa gà".

So sánh: trên thị trường chứng khoán, công ty niêm yết chịu giám sát chặt; khi Elon Musk phát ngôn sai lệch làm cổ phiếu Tesla biến động, SEC đã khởi kiện và phạt. Nhưng trên thị trường tiền mã hóa, theo anh, Musk gần như tung hoành không ai can thiệp — anh ngưỡng mộ Musk ở nhiều mặt nhưng nhìn khác về các đợt anh cho là "bơm thổi" Bitcoin năm 2021 và Dogecoin. Ngoài ra còn sự sụp đổ của sàn FTX, các bê bối liên quan Binance, và vô số đồng coin ra đời chỉ để lợi dụng lòng tham.

Đất có vàng nhưng không có luật, mà mình lại không phải kẻ mạnh, thì anh không vác cuốc đi đào.

Tương lai của Bitcoin? 18:51

Không làm được tiền, không làm được vàng, không phải kênh đầu tư an toàn — anh không thấy tương lai. Anh kể câu chuyện hòn đá: ai đó nhặt hòn đá ngoài đường, bán cho bạn 1 triệu. Bạn chỉ mua nếu biết có người sau sẵn sàng mua 1,2 triệu; người đó cũng chỉ mua vì tin có người sau nữa… cho đến người cuối cùng ôm hòn đá giá 10 triệu mà không còn ai mua tiếp. Phép thử anh gợi ý: hỏi người đang giữ Bitcoin vì sao họ mua — nếu trả lời thật, phần lớn sẽ là "để không lỡ sóng tăng".

Điểm cốt lõi nhất — tính phi tập trung, ẩn danh — anh để dành cho tập sau.