Làm sao để trò giỏi hơn thầy?

Làm sao để trò giỏi hơn thầy? 0:43

Ở nước ta lâu nay, đi học là thầy dạy gì trò tiếp thu nấy, có thắc mắc thì thầy trả lời. (Tạm bỏ qua kiểu bắt học thuộc bài mẫu rồi trả bài như vẹt — rất phổ biến.) Kể cả với cách "dạy tới đâu tiếp thu tới đó", giỏi lắm trò bằng thầy, còn đa số thấp hơn. Nhìn tổng thể, thế hệ sau cùng lắm bằng thế hệ trước — nói thẳng là xã hội đi thụt lùi.

Anh Hiếu không dám nói có câu trả lời, chỉ chia sẻ phương pháp của mình. Dạy ai — một nhân viên, khóa học hàng trăm người, hay khóa học đầu tư hiện tại — anh luôn đặt mục tiêu học viên một ngày phải giỏi hơn mình. Anh không đặt mình ở vị trí người giỏi nhất lĩnh vực, mà là người đi trước một bước: soạn giáo trình vừa đủ kiến thức nền, và quan trọng là truyền được sự hứng thú để học viên yêu chủ đề, tự có động lực tìm hiểu, đào sâu những gì được gợi mở trên lớp.

Ví dụ ở lớp đầu tư: thay vì truyền đủ thứ định nghĩa, anh lồng các khái niệm vào câu chuyện thực tế của một công ty đang phát triển, rồi cố ý để lấp lửng vài vấn đề cho học viên thắc mắc. Khi có thắc mắc, anh không trả lời trực tiếp mà hướng dẫn cách tự tìm — đọc tài liệu nào, quyển sách nào, tìm trên internet bằng từ khóa gì — và khuyến khích tìm ra rồi chia sẻ lại cho cả lớp. Tự tìm rồi chia sẻ lại giúp nhớ lâu hơn nhiều so với bị nhồi nhét.

Gói lại hai ý: mở ra cho họ thấy có một lĩnh vực như vậy và nó thú vị như vậy; trao vừa đủ kiến thức để khơi tò mò và hứng thú. Kiến thức đến tự nhiên, và khi khóa học kết thúc họ vẫn tự đi tiếp được — có vậy mới mong trò giỏi hơn thầy, thế hệ sau giỏi hơn thế hệ trước, xã hội đi lên.

Ngược lại, người thầy chỉ nhồi nhét mà quên khơi đam mê thì học trò học kiểu trả nợ: xong nợ là thở phào và vứt kiến thức sang một bên, học mười rơi rớt gần hết. Đáng tiếc hơn, nó cướp đi cơ hội tìm ra đam mê: biết đâu trong những môn được dạy có môn chính là đam mê của các em, nhưng bị làm cho nặng nề nên các em sinh ghét. Với anh, người thầy không làm học trò giỏi hơn mình, lại còn triệt tiêu sự hứng thú và tìm tòi của học trò, là người thầy thất bại.