Còn mục tiêu, Còn hạnh phúc

Có nên bán công ty? 0:40

Trong chuyến quay lại Úc, anh Hiếu được một nhà sáng lập trẻ — người anh coi như em, giỏi, chịu khó, chân thành và khiêm tốn — mời đến hỏi ý kiến. Công ty của bạn tăng trưởng liên tục suốt gần 10 năm, kể cả hai năm dịch, và nay một công ty lớn muốn mua lại toàn bộ. Với số cổ phần đang có, bạn sẽ đủ cho cả gia đình sống sung túc tới cuối đời.

Anh tưởng bạn hỏi về định giá, nhưng câu hỏi thật là: có nên bán không? Ban đầu bạn rất vui, nhưng khi sự phấn khích qua đi, bạn bắt đầu sợ: suốt 10 năm, bạn luôn biết mình đi về hướng nào; những đêm trằn trọc xoay từng đồng lương, cân nhắc từng hoạt động để công ty vượt khó chính là thứ khiến bạn thấy mình đang sống. Ký bán là bán luôn giấc mơ — rồi sau đó làm gì?

Câu chuyện về "tồn tại" và "sống"

Anh nhắc tập podcast đầu tiên của mình. Khi còn cố vấn cho chính phủ Úc, anh đi cùng một đoàn công tác tới một cộng đồng thổ dân vùng sâu, nơi nhiều người sống gần như hoàn toàn nhờ trợ cấp. Tưởng như thiên đường — không phải lo cơm áo — nhưng thực tế là nơi chính phủ đau đầu vì đủ vấn đề: an ninh, bạo lực gia đình, cờ bạc, nghiện ngập, và tỷ lệ tự tử cao. Một vị bộ trưởng nói với anh trong bữa trưa rằng nhiều người ở đó đang tồn tại chứ không phải đang sống. Theo anh, gốc rễ là họ bị tước đi mục tiêu sống.

Mục tiêu lớn hay nhỏ không quan trọng — xây doanh nghiệp, có gia đình hạnh phúc, thấy con thành công, hay chỉ là cuối tháng lãnh lương trang trải. Có mục tiêu giống như không khí: bình thường chẳng để ý, chỉ khi mất mới thấy quan trọng. Và nó thường mất ở chính những hoàn cảnh người khác ao ước.

Nỗi lo của người bạn vì vậy rất chính đáng: sau công ty này liệu còn ý tưởng nào tốt như vậy, còn đủ sức xây lại không? (Anh quý bạn ở chỗ không tự cao nghĩ mình làm được một lần thì sẽ làm được mãi.) Và số tiền lớn có thể thành sức ì — khởi nghiệp lần đầu còn có động lực kiếm tiền, giờ mất yếu tố đó thì sao. Nhà cửa, xe cộ có thể hứng thú vài năm, mười năm, nhưng cả phần đời còn lại? Bạn có cảm giác người ta đang dùng tiền để mua mất mục tiêu của mình.

Anh gọi đây là hiện tượng "cold feet" — chùn bước trước một thay đổi lớn, như lo lắng trước ngày cưới. Phân tích và giải pháp anh đưa ra cho bạn thì anh không kể vì có thông tin nhạy cảm.

Hành trình tự nó đã có giá trị

Với ý kiến cho rằng tự do tài chính chỉ dành cho người đặc biệt, anh tin đa số làm được nếu kiên trì và tích lũy, đầu tư đúng hướng — có thể không phải tự do hoàn toàn, nhưng hơn hẳn không có chút tự do nào. Nhưng điều anh muốn nhấn mạnh ở tập này: kể cả không đi hết hành trình, việc có mục tiêu và đang bước đi trên nó mỗi ngày đã là hạnh phúc. Tiết kiệm, thắt lưng buộc bụng không phải là sống thiếu chất lượng; có quỹ dự phòng để biết mình còn đường lui, thấy con số trong tài khoản đầu tư nhích lên từng chút — chính hành trình đó tạo ra động lực mỗi ngày.

Mỗi sáng thức dậy, nếu trả lời được "hôm nay mình sống tiếp vì điều gì", ta đã là người hạnh phúc dù cuộc sống khó khăn tới đâu.