Xây dựng sự tự tin

Vì sao cần tự tin, và hai hiểu lầm 0:40

Câu hỏi anh Hiếu nhận nhiều nhất từ thính giả, đồng nghiệp, người em: làm sao để tự tin? Tự tin giúp bán hàng thuyết phục hơn, trình bày công việc thuyết phục hơn, và trong đầu tư, kinh doanh thì dám ra những quyết định táo bạo. Nhưng đây là kỹ năng hay bị hiểu sai, nên cách rèn cũng sai.

Hiểu lầm 1 — tự tin là liều lĩnh. Liều lĩnh là chạy xe thật nhanh mà không biết phía trước có gì; tự tin là chạy nhanh vì biết rõ mặt đường, khu dân cư, khúc cua nguy hiểm. Trong đầu tư: người liều lĩnh mua đất giấy tờ không rõ ràng, không biết quy hoạch, hạ tầng, mua theo cảm tính và may rủi; người tự tin đã đầu tư nhiều năm ở khu đó, biết quy hoạch, biết mặt bằng giá, quyết định dựa trên hiểu biết tích lũy.

Hiểu lầm 2 — tự tin là hành động bên ngoài. Ăn to nói lớn, bước đi hiên ngang, thậm chí coi thường người khác. Coi thường người khác thực ra là biểu hiện của thiếu tự tin — chỉ người thiếu tự tin mới cần ra oai với người kém hơn mình. Chăm chăm rèn những thứ bên ngoài là trồng cây từ ngọn. Anh không nói chúng vô dụng, nhưng chúng là phần cộng thêm, không phải gốc rễ.

Gốc rễ là kinh nghiệm

Lần đầu chạy một cung đường lạ nhiều khúc cua, ai cũng rụt rè (cắm đầu chạy nhanh thì là liều). Lần thứ hai, thứ ba… đến lần thứ một trăm thì thuộc từng góc cua, từng ổ gà, biết đoạn nào chạy tốc độ bao nhiêu. Khác biệt nằm ở kinh nghiệm và sự am hiểu — có khi phải trả bằng vài va vấp. Từ đó anh rút ra bốn điều:

1. Cử chỉ tự tin chỉ là thứ tỏa ra từ người đã có nội lực. Hiểu rõ chủ đề thì tự nhiên nói rành mạch, giọng có thần thái, tranh luận có năng lượng. Học cái vỏ mà thiếu cái lõi, gặp người lão làng là họ nhìn thấu ngay; vài lập luận là bị đưa về đúng vị trí, kỹ năng gì cũng khó giữ được tự tin.
2. Ngược lại, có lõi kiến thức thì kiểu gì cũng tự tin được 70–80%, dù thiếu kỹ năng. Như nhà khoa học quanh năm ở phòng thí nghiệm, nói chuyện có thể rụt rè, nhưng khi nói về chuyên môn thì toát ra sự tự tin và khiến người nghe tin theo. Có lõi rồi rèn thêm giao tiếp, thuyết trình thì tự tin càng cao.
3. Biết mình đang ở đâu. Ở môi trường không phải chuyên môn, anh nghe nhiều hơn nói và nhận ngay đây không phải lĩnh vực của mình, đặt mình vào vị trí người học. Lợi ích: học được nhiều (người giỏi thường thích chia sẻ đam mê của họ), và không ai còn cần mình chứng minh giỏi hay dở.
4. Chỉ nói khi thật sự có kiến thức và kinh nghiệm — cách đơn giản nhất để tự tin. Nhiều người không bỏ thời gian tích lũy, rồi trách mình sao thiếu tự tin.

Giống như đam mê, tự tin không phải tố chất có sẵn để đi tìm, mà được xây dần bằng việc trau dồi và tích lũy kinh nghiệm.