2 bí quyết đầu tư

Vài lời tâm sự 0:43

Anh Hiếu không muốn dùng chữ "bí quyết" vì nghe như khóa học làm giàu hay đa cấp, nhưng nghĩ mãi không có từ nào hợp hơn: hai điều này thật sự là nền tảng cốt lõi góp phần vào thành công đầu tư của anh — tạm nhận là thành công: không gì ghê gớm, nhưng đã vượt qua được vài đợt khủng hoảng kinh tế và mang lại tự do tài chính không chỉ cho anh mà cho một số cộng sự. Nhiều người đoán sẽ là công thức cao siêu hay trường phái đặc biệt; không — chúng rất gần gũi, có khi nhiều người cũng đang có những suy nghĩ, hoàn cảnh tương tự; nhưng chính chúng giúp anh ra quyết định hiệu quả hơn và cùng cộng sự vượt qua những giai đoạn khó khăn của nền kinh tế.

Bí quyết 1 — Đừng dựa vào may mắn 2:55

Đúng hơn là anh không được phép dựa vào may mắn. Nhìn lại, hầu hết những gì anh có đều phải giành giật, chiến đấu, nỗ lực mới có được; thỉnh thoảng có vài sự kiện được coi là may, nhưng rất hiếm — còn lại hễ có yếu tố may rủi là y như rằng anh rơi vào vế không may. Từ chuyện nhỏ như trò chơi hội chợ: trò cần cố gắng như ném bóng, gắp thú thì còn cố được, còn trò may rủi như lô tô, bốc thăm thì 99,9% không bao giờ tới lượt anh.

Chuyện lớn thì càng đúng — nổi bật nhất là hành trình lấy quốc tịch Úc. Nhiều bạn anh đi rất êm: ở Việt Nam nộp hồ sơ, được sở di trú chấp nhận, đáp xuống Úc là visa thường trú tự kích hoạt, đủ 4 năm thì thi quốc tịch, tuyên thệ, thành công dân. Còn anh đi diện công ty bảo lãnh: luật khi đó yêu cầu làm cho một công ty tối thiểu 2 năm mới đủ điều kiện xin bảo lãnh thường trú — mà anh trật lần này tới lần khác, phải đổi công ty: có nơi người chủ quá tệ buộc phải đi, có nơi tốt nhưng phút cuối lại không đủ điều kiện bảo lãnh; mỗi lần đổi là thời hạn 2 năm tính lại từ đầu. Lần cuối anh tự nhủ công ty thế nào cũng không đổi nữa, chịu mọi vấn đề để hoàn tất hồ sơ — vẫn gặp xui: phỏng vấn anh chọn rất kỹ, đặc biệt người quản lý trực tiếp vì người đó tác động rất lớn tới công việc và cuộc sống; nhưng "người tính không bằng trời tính" — người phỏng vấn mà anh thấy rất ổn hóa ra không phải sếp trực tiếp; công ty đang song song tuyển người quản lý trực tiếp cho anh, tới khi mọi thứ xong xuôi, anh đã nghỉ việc ở công ty cũ, mới được gặp — và đó là một trong những người quản lý tệ nhất anh từng làm cùng trong hơn 20 năm sự nghiệp. Đó chỉ là một trong vô số trắc trở: xong xuôi hết thì Quốc hội Úc đổi luật, phải chờ thêm; thi quốc tịch xong rồi, năm đó số người nhập tịch quá đông khiến thời gian chờ tuyên thệ lâu bất thường — gần một năm. Một hành trình đơn giản với người khác, với anh là những trận chiến liên tục; chỉ cần một lần bỏ cuộc hay không kiên trì hết mình là về tay trắng.

Mọi việc lớn nhỏ anh đều phải giành giật, lơ là chút là không có. Ban đầu anh cũng có lúc khó chịu, đổ thừa số phận, trách sao ông trời bắt mình cái gì cũng phải giành giật; nhưng bình tĩnh nhìn lại, điều đó chưa hẳn là xấu, và mặt tích cực thể hiện rất rõ trong đầu tư: lớn lên với tâm thế không thể dựa vào may mắn, anh hình thành thói quen loại bỏ mọi yếu tố may mắn trong tính toán đầu tư — hễ có yếu tố may rủi xuất hiện trong công thức là phải dừng lại chuẩn bị thêm, tới khi không còn chút may rủi nào mới quyết định. Vì vậy anh nghiên cứu, phân tích công ty rất kỹ, thường tính bằng nhiều tháng, thậm chí nhiều năm — kỹ và cực đoan tới mức đôi lúc làm đối tác, cộng sự khó chịu. Cũng vì vậy danh mục của anh tới nay đa phần là công ty tư nhân (private company) do anh trực tiếp cố vấn hoặc điều hành: nắm rất rõ sổ sách, tình hình tài chính, mô hình kinh doanh, đội ngũ điều hành — giảm tối đa may rủi; thắng thua chỉ còn là năng lực của anh và cộng sự. Bí quyết này giúp anh vượt qua cám dỗ những "làn sóng" khi thị trường đi lên — nhiều người đổ tiền vào công ty tăng trưởng nhanh kèm rủi ro, hay làn sóng crypto, Forex — đủ bình tĩnh đứng ngoài, vì bên trong luôn có yếu tố may rủi mà anh không dùng trong công thức của mình; quay về những mảng hiểu rõ nhất, nắm chắc phần thắng nhất.

Bí quyết 2 — Nỗi sợ nghèo khó 12:35

Anh sợ nghèo — không nghe lầm đâu. Anh bước ra đời từ năm 18 tuổi, vừa tốt nghiệp cấp ba, không kinh nghiệm, bằng cấp ba thời này gần như không tính là bằng cấp, nên phải đi từ bậc thấp nhất: công việc đầu tiên là lắp ráp máy vi tính, rồi trông phòng internet (kể ở tập "Những bước ngoặt cuộc đời"); lương "ba cọc ba đồng" — chưa tới mức thiếu ăn thiếu mặc nhưng gần như không có đồng dư. Một khoảnh khắc đơn giản mà anh nhớ mãi: sau giờ làm, chạy xe về nhà, tự nhiên thèm lạ lùng một tô bún bò, nhưng không dám ghé vì trong túi chỉ còn đúng 10.000 đồng mà tô bún bò 15.000. Có lần trong túi chỉ đủ tiền đổ xăng, đổ xong chạy về mà chỉ sợ bể bánh xe vì không còn đồng nào vá. Những năm đó giúp anh hiểu túng quẫn là thế nào — nhìn đâu cũng không thấy lối thoát, cảm giác bất lực khi muốn vùng vẫy thoát khỏi ngõ cụt mà cố mấy cũng không ra (như tập "Lãi suất của sự nghèo khó"). Cái nghèo khắc nghiệt tới mức không chỉ làm khó về tài chính, cuộc sống, mà dần khiến ta mất ít nhiều sĩ diện, thậm chí tư cách — ai chưa trải qua sẽ nghĩ anh nói quá, ai đã trải qua sẽ hiểu.

Giờ tạm gọi là có thành công nhất định về tài chính, nhưng nó như một nỗi ám ảnh khiến anh luôn cố hết sức, kiên quyết không để mình rơi trở lại tình trạng đó. Nghe có vẻ hơi "hèn", nhưng nhìn tích cực thì chính nỗi sợ này là động lực để anh xây hàng loạt lớp phòng thủ tài chính bảo vệ hoạt động đầu tư; mọi phương pháp, chiến lược anh chọn — kể cả sự cẩn trọng không dựa vào may mắn — đều nhằm một mục tiêu đơn giản: không cho phép mình mất tiền. Mãi sau anh mới biết đó cũng là lời dạy của Warren Buffett: chỉ có hai nguyên tắc — một là không bao giờ để mất tiền, hai là không bao giờ quên nguyên tắc thứ nhất. Không biết ông có lời khuyên đó từ đâu; với anh, nó đến từ nỗi sợ nghèo. Bạn bè, cộng sự thân cận tiếp xúc với cách anh xây mô hình quản lý tài chính, công thức đầu tư, cách dự phòng cho mọi tình huống — kỹ tới mức cực đoan — đều không hiểu sao anh kỹ vậy; nguyên nhân sâu xa chỉ là nỗi sợ mất trắng, nói thẳng là sợ nghèo.

Những năm thị trường đi lên, rất nhiều người chạy theo làm giàu nhanh với vô số may rủi, lao vào những cuộc chơi mà nếu thua thì rất nặng nề — trắng tay, thậm chí nợ nần, khổ cả gia đình. Mong những chia sẻ chân tình này để lại chút chiêm nghiệm để mỗi người rút ra phương pháp đầu tư an toàn, cẩn trọng hơn.