Chọn mục tiêu để theo đuổi

Lời mở đầu 0:42

Sau tập cuối năm (tập 146) nói về việc tới lúc nào đó sẽ có một tập chia tay khép lại podcast, vài người em gợi ý: hay anh đợi kênh đạt 1 triệu người đăng ký rồi hãy làm tập chia tay, cho trọn vẹn, lại có nút vàng làm kỷ niệm. Anh Hiếu trả lời: xưa nay việc gì anh cũng chọn mục tiêu mình kiểm soát được, thay vì những điều nằm ngoài kiểm soát — mà người nghe có đăng ký hay không, người đang đăng ký có hủy hay không, đều ngoài tầm của anh. Có người nghĩ vẫn chủ động được phần nào, như làm nhiều tập hơn, đi quảng bá nhiều hơn. (Tạm bỏ qua chuyện anh xưa nay không bao giờ quảng bá podcast, để nó phát triển tự nhiên — ai thấy hay thì xem, thấy giá trị thì đăng ký.) Nhưng đó cũng là một hiểu lầm phổ biến: thứ anh chủ động được chỉ là cố làm thêm hoạt động gì đó; còn người nghe có đăng ký hay không vẫn không nằm trong tay anh.

Có mục tiêu thì hành trình thú vị, ý nghĩa hơn và có nhiều động lực; nhưng mục tiêu cũng là con dao hai lưỡi: đặt sai, đặt mục tiêu ngoài tầm kiểm soát, đôi khi chính nó làm ta chán nản, mất động lực, mất niềm vui trên hành trình. Người ta hay nói về các phương pháp đặt mục tiêu như SMART hay FAST; tập này bàn một khía cạnh khác: chọn mục tiêu nằm trong sự chủ động của mình.

Đặt mục tiêu sao cho hợp lý 3:33

Lấy số người đăng ký làm mục tiêu thì có thể anh rất cố gắng mà khán giả không có nhu cầu, con số vẫn không tăng; chưa kể YouTube có thuật toán riêng — nội dung chất lượng chưa chắc nhiều lượt đăng ký bằng nội dung giải trí. Đặt mục tiêu ngoài tầm kiểm soát là tự đặt mình vào rủi ro: xảy ra thì vui, không xảy ra thì ít nhiều thất vọng. Thay vào đó, chọn mục tiêu hoàn toàn chủ động: anh trả lời người em, có thể làm podcast tới một mốc kỷ niệm như tròn 3 năm rồi dừng; hoặc dừng ở một số tập nhất định — hiện gần 160 tập, có thể đặt mốc 200. (Đây chỉ là ví dụ minh họa; anh chưa quyết mốc nào, chính anh cũng chưa biết podcast sẽ dừng lúc nào, nên "khoan hãy lo".) Như tập 146: biết một ngày mọi thứ sẽ kết thúc mà không biết chính xác khi nào lại là điều hay — như các mối quan hệ, không biết đồng hành được bao lâu, 10 năm, 1 năm hay chỉ một tháng rồi không gặp lại, nên càng trân trọng từng ngày, từng khoảnh khắc bên nhau; rộng hơn là cả cuộc đời — không biết khi nào mình ra đi nên càng trân trọng từng khoảnh khắc còn được sống. Điều đó anh dùng để nhắc mình mỗi ngày.

Với mục tiêu như số tập hay mốc thời gian, mọi thứ đều chủ động, mỗi bước đi đều biết mình đang gần hơn mục tiêu; và thường khi làm như vậy, những yếu tố ngoài tầm kiểm soát cũng tự động chạy theo. Mấu chốt là kể cả những yếu tố đó không đạt, anh vẫn không buồn, không thất vọng — đó mới là điều quan trọng nhất.

Câu chuyện về người em của tôi 7:52

Anh mentor (dìu dắt) một người em đang xây kênh TikTok với nội dung lành mạnh, có giá trị, nên anh cổ vũ; dù không làm TikTok, ở góc độ người đi trước trong hoạt động này anh chia sẻ vài kinh nghiệm, trong đó có đặt mục tiêu. Anh bắt em hứa giữ được sự kiên trì: mỗi tuần đều đặn 1–2 video, cố làm xong khoảng 100 video trong 1 năm — chỉ vậy; mỗi nội dung đều cố mang lại giá trị gì đó cho người xem. Em đề nghị đặt mục tiêu 100.000 người theo dõi sau một năm; anh bảo cứ tập trung vào con số mình kiểm soát được, đừng quan tâm bao nhiêu người theo dõi hay xem — kiên trì, bền bỉ làm tốt phần mình chủ động thì con số đăng ký sẽ tự tăng theo; mà dù không tăng, thậm chí "thất bại" không ai xem, em vẫn vui vì đã chinh phục được hành trình do chính mình đặt ra. Kết quả: mới hơn 4 tháng (còn 8–9 tháng nữa), em đã kiên trì làm được gần 40 video và có hơn 56.000 người theo dõi — với đà này nhiều khả năng sẽ đạt con số mong muốn ban đầu; nhưng như đã nói, kể cả không đạt cũng không phải buồn hay thất vọng.

Trường hợp của tôi 10:04

Nhìn lại nhiều hành trình, đa số trường hợp chỉ cần anh tập trung kiên trì với những gì trong tầm chủ động thì những thứ ngoài tầm cũng đều đạt được, nhiều khi còn hơn kỳ vọng ban đầu.

• Công việc: thay vì kỳ vọng công ty tăng lương, anh đặt mục tiêu làm cho bằng được một việc gì đó tạo giá trị cho công ty. Hành trình làm việc đã vui ngay từ đầu; đạt được rồi, kể cả công ty không ghi nhận, không tăng lương, anh vẫn thỏa mãn cảm giác chinh phục. Đó mới là trường hợp xấu; đa phần thực tế, tạo ra nhiều giá trị rồi thì chẳng có công ty nào lại không muốn tăng lương, đãi ngộ để giữ ta lại.
• Tình cảm: thay vì đặt mục tiêu — đúng hơn là kỳ vọng — người kia phải yêu thương mình, chung thủy với mình, hãy làm những gì mình chủ động được: còn yêu thì tập trung yêu thương, tạo hạnh phúc cho cả hai. Nếu người kia biết suy nghĩ, họ sẽ trân trọng điều đó; ở bên cạnh luôn thấy hạnh phúc, được yêu thương thì tình cảm của họ tự lớn dần, tự yêu ta hơn, và chẳng dại gì đi tìm người khác — đó mới là cách giữ người mình yêu hiệu quả nhất. Có người phản biện: vẫn có trường hợp yêu hết lòng mà họ vẫn tìm người khác thì sao? Với anh, đâu có sao — chỉ cần tập trung vào điều mình chủ động được; họ có yêu lại, có chung thủy không thì có đặt mục tiêu cũng không nằm trong kiểm soát, đa phần chỉ thêm thất vọng.

Đặt mục tiêu mình chủ động được mới làm ta vui, có thêm động lực trên mọi hành trình; kể cả mọi thứ không như ý, ta vẫn có niềm vui vì đã cố hết sức, đã chinh phục được mục tiêu tự đặt ra.