Vì sao tôi không đầu tư vào Bitcoin?
Phần cuối loạt bài về Bitcoin: tính phi tập trung và ẩn danh — ưu điểm lớn nhất — lại đặt Bitcoin vào thế đối đầu với nhu cầu kiểm soát tiền tệ của các chính phủ. Anh Hiếu chọn đặt cược vào chính phủ.
Xem video gốc trên YouTube ↗ · transcript gốc: mở video → phần mô tả → "Hiện bản chép lời"
Mục lục video
Nhắc lại tập trước 0:43
Tập trước anh Hiếu đã lập luận Bitcoin khó thay thế tiền để thanh toán, khó thay vàng để lưu trữ giá trị, và không phải kênh đầu tư tiềm năng. Tập này đi vào khía cạnh được coi là ưu điểm lớn nhất của Bitcoin — phi tập trung và bảo mật — mà theo anh cũng chính là điểm yếu chí tử.
An toàn, minh bạch và bảo mật 2:01
- Mô hình tập trung truyền thống: tiền gửi ngân hàng được quản lý trên sổ sách, máy chủ của ngân hàng — có rủi ro bị tấn công, sai sót vận hành, phá sản. Ngay cả tiền mặt cất ở nhà vẫn chịu chi phối của ngân hàng trung ương: in thêm tiền thì số tiền giữ nguyên nhưng giá trị giảm — lạm phát.
- Blockchain: sổ cái được sao lưu trên vô số máy tính toàn cầu, có cơ chế đồng bộ. Về lý thuyết vẫn có thể sửa dữ liệu, nhưng cần sức tính toán khổng lồ, gần như không tưởng.
- Vừa minh bạch vừa bảo mật: giao dịch giữa các địa chỉ ví (chuỗi ký tự) là công khai, ai cũng xem được; nhưng mối liên hệ giữa địa chỉ ví và người sở hữu thì không công khai, và ai cũng tạo được bao nhiêu ví tùy ý.
Ưu điểm rõ ràng: chuyển tiền trực tiếp, không bên thứ ba can thiệp, rủi ro chủ yếu là lộ hoặc mất mật khẩu. Tiền do chính mình quản lý.
Chính phủ cần kiểm soát tiền tệ 9:09
Kiểm soát tiền tệ là chìa khóa điều hành kinh tế, và rộng hơn là điều hành đất nước. Zimbabwe, Venezuela là ví dụ khi chính sách tiền tệ thất bại: đồng tiền mất giá, bất ổn kinh tế dẫn tới bất ổn chính trị. Vì vậy nước nào cũng kiểm soát chặt dòng tiền ra vào: giới hạn ngoại tệ mang theo khi xuất cảnh (Việt Nam là 5.000 USD), thủ tục chuyển tiền du học, định cư; ở Úc phải khai báo khi mang tiền qua biên giới hay đổi ngoại tệ số lượng lớn.
Vì sao Bitcoin vẫn tồn tại? 13:52
Các chính phủ đang đau đầu với rửa tiền, tài trợ khủng bố, đòi tiền chuộc qua Bitcoin. Nếu Bitcoin phổ biến, chuyển tiền ra khỏi đất nước sẽ dễ dàng ngoài tầm kiểm soát. Vậy sao Mỹ còn cho lập quỹ ETF tiền mã hóa? Theo anh, chính phủ vẫn đang quan sát, tìm cách quản lý. Cách đang làm là kiểm soát ở điểm đổi sang tiền pháp định: bán trên sàn rồi rút về ngân hàng là cơ quan thuế biết. Anh dẫn email của sở thuế Úc gửi cho mình về khoản Ethereum cuối cùng anh bán khi rời cuộc chơi. Nhưng nếu Bitcoin thay được tiền mặt và thanh toán trực tiếp, cách kiểm soát đó cũng hết tác dụng.
Bitcoin đối đầu với các chính phủ 15:50
Kết luận của anh: sự tồn tại của Bitcoin đang xung đột với sự tồn tại của chính phủ, và nếu phải chọn thì anh cược vào chính phủ — xã hội loài người luôn cần chính phủ. Mô hình "chính phủ phi tập trung" còn rất xa. Kịch bản đẹp nhất là các chính phủ thống nhất được luật lệ để quản lý Bitcoin — nhưng khi đó Bitcoin mất đi chính cốt lõi phi tập trung và ẩn danh. Kịch bản khả thi hơn với anh: chính phủ dùng công nghệ blockchain để phát hành tiền số của riêng họ. Anh luôn tách bạch blockchain (công nghệ) với Bitcoin (tài sản).
Lý do cá nhân 18:28
Anh thừa nhận có thể sai, Bitcoin có thể lên 100.000, 500.000 hay 1 triệu USD — và anh chấp nhận lỡ chuyến tàu đó vì còn nhiều chuyến tàu khác anh hiểu rõ. Anh chỉ đầu tư vào kênh mà mình hiểu vì sao thắng, và cả vì sao thua. Theo anh, phần lớn người mua Bitcoin đang mua vì FOMO, không biết vì sao lên hay xuống — gần như mua vé số. Thị trường còn sơ khai, thiếu quản lý nên lừa đảo sẽ càng nhiều khi giá sôi động trở lại. Anh nói mình đã đứng ngoài từ lâu, không được lợi hay mất gì từ quyết định của người nghe.