Những loại tài sản vừa sử dụng vừa sinh ra tiền

Giới thiệu 0:43

Gần đây anh Hiếu đi học lái máy bay — chỉ là bằng phi công cá nhân để chở gia đình, bạn bè đi chơi, không hành nghề thương mại. Một tấm ảnh anh mặc đồng phục phi công trên Facebook khiến vài người để ý chiếc đồng hồ anh đeo (anh không nói thương hiệu và giá), và một bạn email hỏi: anh hay đề cao tiết kiệm mà lại đeo đồng hồ như vậy? Ban đầu anh không định trả lời vì câu hỏi hơi khiếm nhã, nhưng nhận ra không nhiều người biết đồng hồ có thể là một khoản đầu tư chứ không phải hàng xa xỉ mua kiểu phung phí — nên làm tập này.

Lưu ý 2:18

Anh chỉ chia sẻ từ kinh nghiệm thực tế, mục tiêu là thêm một góc nhìn về đầu tư, không khoe khoang, và sẽ tránh nói giá trị cụ thể từng món. Ai có xu hướng nghĩ tiêu cực thì không nên xem để khỏi khó chịu.

Tài sản và tiêu sản 3:10

Hầu hết những gì ta sở hữu chia hai nhóm:

• Mang lại tiện nghi, cảm xúc, giá trị tinh thần nhưng mất giá dần — xe hơi tiện và an toàn, nhưng (trừ người biết mua xe cũ) mang xe mới về tới nhà là bắt đầu mất giá. Mua 1 tỷ, 5 năm sau còn khoảng 700 triệu — mỗi năm mất khoảng 60 triệu, tức khoảng 5 triệu/tháng, một khoản chi phí vô hình bên cạnh xăng nhớt, bảo dưỡng. TV, tủ lạnh, máy móc trong nhà cũng vậy. Anh không bảo đừng sở hữu những thứ này rồi đi bộ, ngủ trên sàn gạch; chỉ cần ý thức về chi phí vô hình đó.
• Sinh lời theo thời gian nhưng không dùng được — sổ tiết kiệm tạo lãi nhưng cầm nó không mang lại tiện nghi gì (trừ cảm giác vui vì có tiền để dành). Vàng miếng 4 số 9 (không phải vàng trang sức, loại mất giá sau khi mua) tăng theo thời gian, nhưng trời nóng không làm mát, cúp điện không làm sáng nhà, quanh năm nằm trong két.

Vậy có thứ nào vừa dùng hằng ngày vừa âm thầm sinh lời? Có, nhưng không nhiều. Anh tìm được ba món:

Ngôi nhà 6:49

Ai cũng cần chỗ ở, nên sở hữu nhà là có ngay giá trị sử dụng — nơi sống, xây gia đình, nuôi dạy con; và dài hạn thị trường địa ốc rồi cũng đi lên (xem loạt bài phân tích trước). Nghiên cứu sâu sẽ gặp nhiều phân tích cho rằng nhà chưa chắc là kênh đầu tư tốt nhất; nhưng với đa số người, nhất là người chưa có kiến thức đầu tư chứng khoán hay kinh doanh, nó vẫn là một trong những khoản tốt nhất — vì vậy đặt đầu danh sách.

Các hoạt động kinh doanh 8:05

Có hai loại "business": loại thuần túy vận hành để ra tiền, bắt nguồn từ một cơ hội kinh doanh tốt chứ không từ đam mê (dù làm càng nhiều, hiểu càng sâu thì ít nhiều cũng tìm thấy niềm vui); và loại xuất phát từ đam mê — người mê chụp ảnh có studio riêng, người mê thiết kế thời trang có thương hiệu riêng. Loại thứ hai vừa tạo ra tiền, vừa là niềm vui mỗi sáng thức dậy chăm lo cho nó. Anh mê xây dựng sản phẩm công nghệ nên đầu tư vào một số công ty công nghệ — mỗi ngày làm việc với sản phẩm mình thích, công ty càng phát triển càng tạo thêm thu nhập. Nó đòi rất nhiều công sức gây dựng, nhưng vì khó hơn nên niềm vui và tiền mang về cũng lớn hơn.

Đồng hồ 9:53

Anh không nhận mình là chuyên gia, nhưng có tìm hiểu và theo dõi thị trường khá lâu. Một số mẫu được sản xuất rất hạn chế, tới mức muốn vào danh sách chờ mua phải có lịch sử mua hàng ở một đại lý, và có khi chờ vài năm. Nghe khổ sở, nhưng chính chênh lệch cung cầu lớn khiến giá thị trường thứ cấp cao hơn nhiều so với giá chính hãng. Ví dụ Rolex Daytona ở Úc: giá chính hãng chưa tới 19 nghìn AUD, trên thị trường mua đi bán lại có thể lên 50–60 nghìn. Có chuyên môn và quan hệ để mua được đúng mẫu thì mức tăng có khi cao hơn cả bất động sản; trong lúc sở hữu vẫn đeo dùng được, như ở trong ngôi nhà.

Những loại khác anh chứng kiến từ bạn bè

• Xe hơi — không phải xe tiêu sản ở trên, mà là xe cổ hoặc xe thể thao số lượng giới hạn: may mắn mua được thì càng để càng tăng giá. Một người bạn mua chiếc Aston Martin, chưa tới 5 năm tăng 100%; người ta tính trung bình loại xe này có thể tăng khoảng 200% trong 10 năm.
• Tác phẩm nghệ thuật — anh hoàn toàn không rành, nhưng nghe một người bạn chia sẻ tỷ suất sinh lời mà bất ngờ; đi sâu vào là cả một ngành kinh doanh với đủ ngóc ngách.

Whisky 12:35

Bất ngờ nhất là rượu whisky hiếm — loại mấy chục nghìn tới vài trăm nghìn đô một chai. Trong các bảng thống kê, whisky luôn đứng đầu về mức tăng trưởng so với các món sưu tầm khác; trung bình khoảng 10 năm tăng khoảng 500%. (Anh để bảng thống kê trong thư viện website.)

Mục tiêu của tập là cho thấy ngoài kia có nhiều kênh đầu tư mình không ngờ tới, có kênh tăng trưởng cao hơn nhiều kênh truyền thống — và nhắc lại nguyên tắc đa dạng hóa (diversify): đừng để hết trứng vào một rổ, rải ra nhiều kênh để bảo vệ tài sản trước biến động thị trường.