Để đầu tư thành công trên thị trường chứng khoán

Lời giới thiệu 0:41

Năm vừa qua, số người tham gia chứng khoán ở Việt Nam đạt kỷ lục — tín hiệu đáng mừng vì mọi người để tâm hơn tới đầu tư. Nhưng nhiều người đến với góc nhìn lệch lạc: thấy xung quanh kiếm được tiền nên nhảy vào mong làm giàu nhanh, rốt cuộc phần lớn mất tiền hoặc bị lợi dụng. Anh Hiếu chia sẻ cô đọng kinh nghiệm thực tế, cả kỹ thuật lẫn mindset; đây chỉ là bài nói chuyện ngắn để gợi mở, không phải khóa học hướng dẫn chi tiết.

Học cách đầu tư dài hạn 2:15

Bước một và quan trọng nhất: bỏ ngay suy nghĩ làm giàu nhanh. Những câu chuyện "bỏ tiền vào vài tuần, vài tháng nhân đôi nhân ba" — bỏ hết vào thùng rác. Theo anh, 90% người kể chuyện đó là lừa đảo, 10% còn lại là người may mắn — đánh bạc rồi thắng, không phải nhà đầu tư. Bước vào thị trường với hy vọng làm giàu nhanh là bắt đầu bằng suy nghĩ hoàn toàn sai; có thắng vài giao dịch ngắn hạn thì dài hạn mindset ấy cũng quay lại làm hại mình. Các nhà đầu tư nhiều kinh nghiệm anh từng làm việc cùng ở Úc và Mỹ đều nói: đầu tư lâu dài vào giá trị thực của công ty mới là cách an toàn và hiệu quả nhất. Warren Buffett có câu đại ý: nếu không sẵn sàng giữ một cổ phiếu 10 năm thì đừng nghĩ tới việc sở hữu nó dù chỉ 10 phút. Nếu chỉ chọn một mindset quan trọng nhất, anh chọn đầu tư dài hạn. Không bỏ được tư duy làm giàu nhanh, cứ nghe chỗ này chỗ kia để kiếm lời ngắn hạn, thì lời khuyên chân thành của anh là đừng tham gia chứng khoán — không sớm thì muộn cũng dẫn tới kết cục xấu.

Bốn yếu tố khi phân tích một công ty 4:21

Bước hai: lập danh sách công ty tiềm năng. Tìm công ty có tiềm năng hay sẽ phá sản không dễ, nhưng vẫn dễ hơn đoán công ty nào tăng giảm ngắn hạn. Anh thường phân tích một công ty nhiều tháng, có khi nhiều năm; anh đùa là muốn biết tới mức hàng xóm của ông CEO ăn sáng món gì — ý là phân tích càng chi tiết càng tốt, từ trong ra ngoài. Cô đọng lại bốn yếu tố:

1. Mô hình kinh doanh — tối thiểu phải hiểu và dùng sản phẩm của họ; lý tưởng là hiểu cách vận hành, chiến lược, mô hình có hiệu quả không. Cách tốt nhất là tập trung vào công ty trong lĩnh vực chuyên môn của mình: ngoài các quỹ đầu tư thụ động, 100% danh mục của anh là công ty công nghệ — chuyên môn của anh — nên có lợi thế phân tích; tìm hiểu một công ty khai khoáng thì anh không có lợi thế đó.
2. Lợi thế cạnh tranh — liệt kê lợi thế của công ty rồi xem có đủ lớn không. "Thương trường là chiến trường", luôn có đối thủ ngày đêm muốn cạnh tranh; lợi thế phải đủ làm lá chắn phòng thủ. Ví dụ Apple: tự làm từ phần cứng tới phần mềm, gần đây cả chip xử lý — xây được đủ năng lực cả ba rất khó, và nếu có ai làm được cũng không thể trong một sớm một chiều.
3. Đội ngũ lãnh đạo — họ là người dùng tiền của mình để kinh doanh, nên cần người thật giỏi; ngoài năng lực còn phải tìm hiểu đạo đức, uy tín và nhiều yếu tố khác.
4. Giá trị — có câu trả lời cho ba câu trên thì tính ra công ty với tình trạng và quy mô như vậy đáng giá bao nhiêu, rồi so với giá đang giao dịch. Thấp hơn giá trị thực là cơ hội đầu tư; cao hơn thì đưa vào danh sách theo dõi — công ty chất lượng nhưng đang giao dịch cao hơn mức mình sẵn sàng trả, chờ giảm thì mua.

Kiên nhẫn chờ đợi 9:45

Bước ba: chỉ cần chờ. Gốc rễ là tận dụng chính những người ở bước một — đầu tư ngắn hạn, chạy theo số đông, ai nói gì mua nấy, không quan tâm (đúng hơn là không biết) giá trị thực của thứ mình sở hữu. Có chuyện gì xảy ra là họ ùa theo đám đông bán tháo, kéo giá xuống trong ngắn hạn. Người đã làm bài tập từ trước phân biệt được sự kiện nào ảnh hưởng công ty lâu dài, sự kiện nào chỉ ngắn hạn; nếu lâu dài không ảnh hưởng thì giá giảm chính là cơ hội mua.

Ví dụ: khi Elon Musk thông báo trên Twitter sẽ bán bớt cổ phiếu Tesla, giá cắm đầu vì tâm lý đám đông ngắn hạn. Trên cộng đồng học viên có người hỏi anh, với tư cách cổ đông Tesla, có lo không. Anh trả lời không lo: đó chỉ là cách để Musk bán bớt cổ phiếu lấy tiền đóng thuế; anh chỉ lo khi một lúc nào đó Musk không còn niềm tin vào Tesla, mà những gì đang diễn ra hoàn toàn không mang tính chất đó. Những lúc như vậy anh gọi vui là "chọn lọc tự nhiên": thị trường sàng lọc bớt người thích làm giàu nhanh, giữ lại người đi đường dài. Một câu anh rất thích, đại ý: thị trường chứng khoán là nơi chuyển tiền từ túi người thiếu kiên nhẫn sang túi người có đủ hiểu biết và kiên nhẫn.