Sự tử tế & Những lời khen chân thành

Một cách sống "khác" người 0:42

Tập này không phải "kinh nghiệm để thành công" — có khi ngược lại, vì nó từng và đang gây bất lợi cho anh Hiếu. Đây chỉ là một cách sống anh đã chọn.

Anh ít để tâm tới cách cư xử với người ngang hoặc cao hơn mình, nhưng rất để ý cách cư xử với người dưới mình, người thua thiệt hơn. Với quản lý ngang cấp hay cấp trên, anh nói thẳng, ít chọn từ, thậm chí hơi thô nếu họ phát biểu điều không thông minh lắm. Với cấp dưới, nhất là cấp càng xa bên dưới, anh càng cẩn thận. Ngoài đời cũng vậy: vị trí xã hội của ai càng thấp, anh càng dặn mình kỹ hơn khi giao tiếp. Lý do đơn giản: họ dễ bị tổn thương hơn. Lỡ lơ đãng không trả lời một người giàu có, địa vị cao, họ bực một chút rồi thôi; cùng hành động đó với một người phục vụ bàn hay bán vé số có thể khiến họ chạnh lòng nhiều hơn.

Cách sống này rõ ràng không có lợi. Nhiều người chọn kiểu "trên đội dưới đạp": nâng niu, tâng bốc người trên, không coi người thấp cổ bé họng ra gì, thậm chí chèn ép — và họ được lòng cấp trên, dễ tiến thân hơn. Nhìn lại, anh thường được lòng nhân viên của mình nhưng hiếm khi được lòng người ngang hoặc cao hơn, nhiều người còn không thích anh. Bạn bè bảo vậy là dại; anh nhiều lần tự hỏi có nên trân trọng người trên như người dưới cho cuộc sống dễ hơn. Nhưng có lẽ đã thành tính cách, và phần lớn là anh cũng không muốn sửa: cố được một thời gian rồi lại như cũ, vì anh không làm được việc xu nịnh hay khen điều mình không thật lòng thấy.

Sang Úc thì đỡ hơn: xã hội phương Tây cũng có thứ bậc nhưng không nặng như Á Đông. Ai có trách nhiệm nấy — quản lý thì quản lý, chuyên môn thì làm chuyên môn, không có nghĩa vụ xu nịnh quản lý. Được lòng cấp trên ở đâu cũng có lợi, nhưng ở Úc chuyện này ít ảnh hưởng tới anh hơn.

Sức mạnh của những lời khen chân thành 6:08

Rồi anh nhận ra điểm mấu chốt: không phải anh không biết khen sếp hay người cấp cao — anh chỉ không khen được những người anh thấy không đáng khen. Từ đó anh chọn chỉ làm việc với những người — nhất là quản lý trực tiếp — mà anh thật sự tôn trọng và ngưỡng mộ, và khi đó anh khen họ thoải mái, không ngượng miệng.

Không gì lấy được cảm tình nhanh bằng một lời khen chân thành. Từ khóa là chân thành: lời khen không thật lòng có thể lấy lòng người thích được nịnh, nhưng với người đủ nhạy để nhận ra đó là lời sáo rỗng có mục đích khác thì phản tác dụng. Còn lời khen thật lòng không bao giờ có tác dụng tiêu cực — và chính người khen cũng thấy thoải mái, hạnh phúc khi nói ra.

Điều này thành kim chỉ nam sự nghiệp của anh: chọn việc mới, anh luôn nhìn người sếp trực tiếp xem có phải người mình có thể thật lòng tôn trọng, ngưỡng mộ không, nhiều khi đặt yếu tố này cao hơn cả lương bổng. Với tính cách của anh, cố làm cho người mình không tôn trọng chỉ vì đãi ngộ tốt thì rốt cuộc công việc không đi tới đâu; còn làm với người mình tôn trọng, có khi chỉ một thời gian ngắn nhưng xong việc vẫn là bạn thân.

Gói lại thành ba ý cho những ai có tính cách giống anh:

1. Có quan hệ tốt với cấp trên luôn là lợi thế — đó là bản năng con người, dù muốn hay không.
2. Lời khen chân thành là một trong những cách hiệu quả nhất để có cảm tình của người khác; từ khóa là sự chân thành.
3. Cách dễ nhất để khen chân thành là chọn làm việc với người mình thật sự tôn trọng — nếu có cơ hội lựa chọn thì ưu tiên, kể cả hy sinh một ít lương. Khi chưa có lựa chọn nào khác thì đành chịu và thích ứng.

Hãy trân trọng người yếu thế hơn mình 10:02

Anh làm tập này vì một bữa tối gần đây: một nhóm khách xúc phạm một em phục vụ chỉ vì em vô ý làm bể chai rượu của họ. Một phần lỗi là của em, nhưng chuyện không lớn; vậy mà kể cả khi quản lý đã ra xin lỗi, họ vẫn dùng lời lẽ rất xúc phạm, tới mức em gái còn rất trẻ ấy bật khóc.

Anh không mong thay đổi được những người như thế — có nghe họ cũng bỏ ngoài tai. Anh mong những người còn lại để ý hơn khi cư xử với người yếu thế: người giao đồ ăn, người phục vụ, người lao công. Đừng nghĩ họ quen bị chà đạp rồi nên thêm chút nữa cũng không sao — họ vẫn có cảm xúc và là người dễ tổn thương nhất. Một hành động vô ý có thể khiến họ chạnh lòng rất lâu; một hành động tử tế rất nhỏ có thể mang lại niềm vui rất lớn. Anh không tự khen mình, không dạy đời, cũng không kêu gọi ai sống như anh vì cách đó bất lợi; chỉ mong mọi người tử tế với nhau hơn một chút — họ ấm lòng hơn, và chính mình cũng vui hơn.

Cuối tập, anh thông báo bài giảng chuyên môn đầu tiên của khóa học đầu tư sẽ lên vào thứ Hai tới.