Hành trình hiểu về bản thân

Tầm quan trọng của việc hiểu về bản thân 0:43

Khoảng 15 năm trước, khi anh Hiếu đã đi làm được 7–8 năm và lên một vị trí nhất định ở một công ty công nghệ lớn tại Sài Gòn, công ty đăng ký cho một số quản lý làm thành viên AmCham, AusCham — các tổ chức xúc tiến thương mại của Mỹ và Úc — để đi networking, gặp gỡ xây dựng quan hệ với đối tác tiềm năng.

Với anh, đó không phải "được đi" mà là "bị đi". Tiệc đứng vài chục đến hàng trăm người, mọi người bắt tay, chào hỏi, trò chuyện xã giao — cực hình với người chỉ thích nói chuyện sâu trong nhóm vài ba người bạn. Anh thường lui vào một góc quan sát, hoặc may mắn tìm được ai hợp thì nói chuyện với người đó cả buổi — không hợp với mục đích networking. Sau mỗi buổi, anh mệt tới mức hôm sau phải nghỉ ít nhất một buổi mới làm việc bình thường được, và dần tìm cớ để né, dù biết những buổi đó tốt cho công việc. Nhìn đồng nghiệp cười nói rôm rả, đi tăng hai tăng ba, quan hệ ngày càng rộng, anh còn hoài nghi năng lực của mình: "chỉ đi networking thôi mà cũng khổ sở vậy thì làm gì cho ra hồn".

Sau này anh mới hiểu: anh đang làm việc không hợp với mình — như bắt một con cá leo cây, dĩ nhiên không leo giỏi bằng khỉ. Ở đúng môi trường của mình, anh sẽ phát huy tốt và không còn hoài nghi bản thân. Hiểu mình còn cho biết điểm yếu để bù bằng kỹ năng: giờ ai thấy anh đi networking có khi tưởng anh rất giỏi ngoại giao, tự tin, khi cần còn biết cách trở thành tâm điểm buổi tiệc. Anh nói trước hàng nghìn người mà ít ai nghĩ sâu bên trong vẫn là một người hướng nội, thích đứng phía sau hơn. Tất cả là kỹ năng rèn luyện nhiều năm; bản năng gốc vẫn vậy.

Từ khi bước ra đời tới năm 26–27 tuổi — gần 10 năm vì anh đi làm sớm — anh cứ loay hoay theo quán tính "như đi trong bóng tối không có đèn". Khi bắt đầu tìm hiểu bản thân, anh nhận ra mình hướng nội, hợp với môi trường ít người, công việc thiên về tư duy hơn là giao tiếp, ngoại giao hay bán hàng. Anh chủ động thiết kế lại cuộc sống và chọn công việc tận dụng sở trường, đồng thời khắc phục điểm yếu bằng kỹ năng. Công việc và các mối quan hệ dần đi theo hướng tích cực, không còn phải gồng mình trong đám đông, cảm giác hoài nghi bản thân cũng biến mất. Đó là lý do anh làm loạt bài này, đặc biệt cho các bạn trẻ. Hiểu mình còn giúp cả người xung quanh: mình biết khi nào nên bộc lộ, khi nào nên tiết chế, còn người thân biết cách cư xử phù hợp với mình.

Tại sao nên hiểu về bản thân 9:49

1. Khiêm tốn đúng cách. Anh vẫn tin khiêm tốn mang lại kết quả tốt về dài hạn, dù ngắn hạn có thể thiệt đôi chút. Nhưng chuyện gì cũng khiêm tốn thì chưa chắc tốt — đôi khi nhận một lời khen chân thành tốt hơn nhiều so với từ chối mọi sự ghi nhận. Khiêm tốn đúng lúc, đúng chuyện là kỹ năng, và gốc của nó là biết rõ mình mạnh, yếu ở đâu để dễ nhìn vào sự thật, dễ nhận lỗi.
2. Trung thực với bản thân. Không gì tệ hơn tự lừa dối mình. Lừa người khác đã tệ; không dám nhìn thẳng thiếu sót mà khỏa lấp bằng "thật ra mình đang ổn" thì thiếu sót cứ nằm đó và mình mãi không tiến lên. Nguyên nhân sâu xa là không hiểu bản thân nên không biết điểm yếu — dẫn tới ngộ nhận hoặc tự lừa dối.
3. Yêu được bản thân. Oán hận người mình thương — người yêu phản bội, hay nặng nề nhất là oán cha mẹ — khiến chính mình đau đớn. Nhưng bất hạnh lớn nhất là ghét chính mình. Người thương ta mấy rồi cũng có lúc rời đi; người làm ta khổ thì đủ quyết tâm vẫn rời được; chỉ có bản thân là không thể bỏ đi. Hoài nghi, chán ghét bản thân dẫn tới cảm giác nặng nề, chán nản, trường hợp đặc biệt còn tự hủy hoại hoặc kết thúc cuộc sống. Hiểu mình là viên gạch đầu tiên để chấp nhận mình với cả ưu, khuyết điểm, rồi tận dụng thế mạnh để phát triển, tự hào và yêu bản thân. Anh nói hiện tại anh rất yêu và tự hào về bản thân — biết khuyết điểm và đã khắc phục phần nào, biết điểm mạnh và dùng nó xây cuộc sống mình thích. Chỉ khi yêu được bản thân mới mang được niềm vui cho người khác; tự oán trách mình thì người xung quanh cũng khổ theo.

Như các loạt bài trước (sáu tập tự do tài chính, loạt sống tối giản), anh luôn mở đầu bằng chữ "why" — vì sao nên quan tâm. Tập này là phần mở đầu nên chưa đi sâu; tập sau bắt đầu với hướng nội và hướng ngoại.