Tầm nhìn cho cuộc sống

Hai bức tranh của 10 năm sau 0:45

Hơn mười năm trước, cuộc sống của anh Hiếu ở Việt Nam đã khá ổn: công ty đang phát triển, có nhà, có xe, mức sống trên trung bình. Rồi anh tự hỏi: mười năm nữa mình muốn sống thế nào? Hai bức tranh dần hiện ra:

• Bức tranh 1: ở lại, xây công ty lớn. Có tài xế đưa đón, họp hành cả ngày, tiền không còn là vấn đề, mỗi năm vài tuần đưa gia đình đi chơi.
• Bức tranh 2: sống tự do, ở bất cứ đâu mình muốn, công việc không phụ thuộc địa điểm, được trải nghiệm nhiều nền văn hóa — hình mẫu "công dân toàn cầu".

Anh nghiêng về bức tranh thứ hai. Nhưng khi vẽ ngược từ đó về hiện tại, anh giật mình: mọi việc mình đang làm (xây công ty, đổ móng ở một chỗ cố định) lại đang dẫn tới bức tranh thứ nhất.

Từ đó anh xác định điều kiện đầu tiên cho bức tranh 2: một quốc tịch thứ hai, với hộ chiếu đi được hầu hết thế giới. Anh bỏ lại những gì đang có ở Việt Nam để sang Úc làm lại từ đầu — quyết định mà nhiều bạn bè gọi là điên rồ.

Những năm đầu đúng là rất vất vả: làm lại sự nghiệp từ vị trí thấp, văn hóa mới, ngôn ngữ mới. Hành trình nhập cư thường mất 4–5 năm, của anh kéo dài hơn nhiều với nhiều biến cố. Nhưng nhờ biết rõ mình đang hướng về đâu, anh giữ được sự kiên trì. Giờ anh sống đúng cuộc sống đã hình dung hơn mười năm trước.

Vision — tầm nhìn cho cuộc sống 8:00

Từ khóa lặp lại trong câu chuyện là hình dung. Mỗi lần nhắm mắt tưởng tượng mình đang sống cuộc sống tương lai đó, anh "sống thử" vài khoảnh khắc để tự trả lời: ở trong đó mình có thật sự vui không?

Doanh nghiệp nào cũng nói về tầm nhìn, vì không có nó thì chỉ loay hoay kiếm tiền qua ngày, và lúng túng khi phải chọn lựa sống còn. Với cuộc đời cá nhân, tầm nhìn còn quan trọng hơn: không có định hướng thì chỉ là tồn tại chứ không phải sống.

Ví dụ ba người trên hòn đảo chiến tranh — cùng xuất phát điểm, cùng phải chiến đấu để sinh tồn:

1. Người tham vọng: phấn đấu thành tướng, rồi có thể thành vua của cả đảo.
2. Người muốn tự do: thấy hòn đảo không người bên kia, muốn rời khỏi cuộc đấu đá. Để có thuyền phải chiếm đồn, để chiếm đồn phải có quân — nên giai đoạn đầu cũng phấn đấu y như người thứ nhất. Nhưng đủ quân chiếm đồn rồi thì dừng lại, lên thuyền. Từ đây hai con đường rẽ ra; không con đường nào xấu.
3. Người không biết mình muốn gì: gặp ai mạnh thì chạy, yếu thì đánh — như đi trong đêm chỉ soi được hai mét trước mặt.

Cả ba đều vất vả, nhưng chỉ người thứ ba không biết mình chiến đấu vì điều gì.

Tầm nhìn giúp kiên trì và quyết định 15:01

Trong hành trình lấy quốc tịch, đã có nhiều lúc bế tắc anh muốn bỏ cuộc; bức tranh đích đến là thứ tiếp thêm năng lượng.

Tầm nhìn còn làm quyết định dễ hơn. Có lần anh được mời làm dự án riêng cho một người bạn với thù lao rất cao, nhưng dự án đó không giúp gì cho mục tiêu quốc tịch. Anh từ chối, ở lại công ty cũ với mức lương thấp hơn nhiều. Không có mục tiêu, gần như chắc chắn anh đã bị kéo đi — và có tiền rồi cũng chẳng biết để làm gì.

Cố chấp với tầm nhìn, linh hoạt với con đường 17:06

Tầm nhìn khác mục tiêu: tầm nhìn là bức tranh lớn, sau đó chia nhỏ thành các mục tiêu. Anh mượn tinh thần một câu nói của Jeff Bezos: kiên định với tầm nhìn, nhưng linh hoạt trong cách đi.

Ví dụ của anh:

• Tầm nhìn: sống tự do.
• Các mục tiêu: quốc tịch thứ hai, tự do tài chính, tự do trong cách sống và suy nghĩ.
• Con đường (cần linh hoạt): nhập cư qua công ty bảo lãnh; nếu công ty gặp vấn đề hoặc luật thay đổi thì chuyển sang diện tay nghề hoặc bất kỳ con đường nào khác.