Sức mạnh của sự từ chối

Lời mở đầu 0:42

Một kinh nghiệm đơn giản tới bất ngờ — và bất ngờ thứ hai là đơn giản vậy mà rất nhiều người không làm được. Thành công cần kiên trì, cặm cụi (đã nói nhiều), cần chọn đúng hướng (kiên trì đi vào ngõ cụt thì khó thành — hẹn dịp khác); tập này nói về một góc khác: sự tập trung.

Sự tập trung 1:41

Ví dụ phổ biến nhất là các cơ hội kinh doanh, hợp tác, kiếm tiền — nhất là với người đã có chỗ đứng trong sự nghiệp, mỗi ngày đều có lời mời. Một sáng có người rủ tham gia dự án; ta biết quỹ thời gian không còn nhiều, hoặc đơn giản là không chắc có thích không — nửa thích nửa không, nửa thấy làm được nửa không chắc — nhưng tiếc cơ hội nên nhận. Rồi cơ hội thứ hai, thứ ba, thứ tư, ôm đồm tới lúc giật mình thấy không còn đủ thời gian và sức để làm tốt bất kỳ việc nào.

Đời thường cũng vậy. Cuối tuần, một người bạn thân đang buồn rủ đi cà phê, nhóm đồng nghiệp có tiệc, gia đình nhắn về họp mặt. Cái nào cũng muốn, bỏ cái nào cũng tiếc, nên nhận hết. Kết quả: ngồi với bạn mà cứ loay hoay trả lời tin nhắn cho buổi tiệc; tới tiệc thì cứ muốn về sớm với gia đình, nấn ná lại thành ra trễ cả họp mặt — chẳng hoạt động nào ra hoạt động nào.

Học cách từ chối 4:12

Ta sợ từ chối sẽ mất lòng: từ chối hợp tác thì sau này người ta không rủ nữa, từ chối đi chơi thì bạn bè không mời nữa. Anh Hiếu thấy không đúng:

• Trong kinh doanh, đầu tư: nếu ta còn giữ được những giá trị mang lại kết quả tốt, người ta luôn chào đón ta — chỉ là chưa đúng thời điểm. Cơ hội này trôi qua thì còn cơ hội khác, miễn giữ được uy tín và giá trị của mình. Còn cắm đầu nhận lời rồi không đảm đương được thì ảnh hưởng việc chung và giảm uy tín — thiệt hơn là từ chối.
• Trong cuộc sống: chỉ nhận một việc là về với gia đình, sáng thong thả đi chợ, về sớm vừa nấu vừa trò chuyện, không ai réo điện thoại — thời gian ấy chất lượng hơn hẳn. Hoặc không về nhà cũng không đi tiệc: mọi người hơi thất vọng chút rồi thôi, đổi lại ta ngồi trọn vẹn nghe bạn thân tâm sự, rồi cùng đi ăn trưa, xem phim. Thay vì 5 phút lại nghe điện thoại một lần và hẹn đồng nghiệp "nửa tiếng nữa tới" — tới lúc đó bạn cũng hết muốn chia sẻ.

Từ chối không làm người ta giận nếu biết cách: giải thích rằng vì muốn toàn tâm toàn ý khi đã nhận lời, mà lúc này nhận thì không làm được như vậy, nên xin hẹn dịp khác. Người biết suy nghĩ sẽ không giận, thậm chí trân trọng ta hơn vì thấy ta không xem nhẹ lời mời của họ. Nói không quá lời, điều này mở ra một cuộc sống khác hẳn:

1. Trả lại sự tập trung. Càng ít việc càng tập trung được; việc gì — từ chuyên môn, quan hệ xã hội tới ngồi nghe bạn kể chuyện — làm toàn tâm toàn ý cũng cho giá trị tốt nhất. Ôm đồm thì làm gì cũng dở dở ương ương, mất chất lượng và mất uy tín.
2. Xây uy tín. Người quan sát sẽ thấy ta không phải kiểu gì cũng nhận rồi không làm xong; đã nhận lời là dồn hết thời gian, tâm trí; hẹn bạn là đến đúng giờ và dành trọn sự quan tâm. Lâu dài, người ta quý trọng ta hơn.
3. Tăng giá trị bản thân. Một người hiếm khi nhận lời nhưng đã nhận là làm hết mình và cho kết quả tốt nhất thì giá trị cao hơn nhiều. Cái gì càng hiếm càng quý — đã hiếm mà còn chất lượng thì càng quý.

Phương châm của anh: mặc định từ chối tất cả, trừ những gì không thể cho phép mình từ chối. Đó là cơ hội kinh doanh khiến mọi giác quan bật dậy "trời đất ơi, đây là cơ hội quá lớn, không được bỏ lỡ"; hay việc cá nhân mà mọi suy nghĩ đều kết luận "không làm thì sau này sẽ hối hận rất nhiều". 99,9% còn lại mặc định từ chối. Ví dụ trong nghề cố vấn: nhờ có chút uy tín, anh gần như không phải đi tìm khách, các công ty tự tìm đến, và anh mặc định từ chối — trừ công ty hay dự án làm anh thích tới mức kể cả không được trả tiền vẫn muốn làm. Không phải vì chảnh, mà để dồn toàn bộ thời gian, tâm trí cho những công ty đang hợp tác và các hoạt động đầu tư, thay vì nhận những chỗ nửa thích nửa không.

Hell yeah or No! 12:26

Anh kết bằng một câu tiếng Anh: "Hell yeah or no" — hoặc là "Hell yeah!" (thứ khiến mình vô cùng hứng thú), hoặc là không. Từ công việc, cuộc sống tới vui chơi giải trí, mặc định là từ chối, trừ việc khiến anh thốt lên "Hell yeah". Từ chối gần hết mọi thứ trả lại cho anh tâm trí và thời gian cho những điều quan trọng nhất — những việc đã chọn làm, những mối quan hệ đã chọn quan tâm.

Cuối tập: tuần sau khóa học đầu tư có buổi "họp lớp" trực tuyến — phổ biến cách khóa học vận hành, hướng dẫn cài công cụ cần thiết — rồi đầu tháng vào bài giảng chính thức.