Còn yêu được cứ yêu đi

Suy nghĩ "có qua có lại" 0:43

Ai cũng từng gặp những ý nghĩ kiểu: mình cất công cả buổi chọn quà mà người ấy chẳng mấy quan tâm; mình chuyển hẳn sang thành phố của người ấy mà giờ họ bận suốt, hiếm khi gặp nhau. (Anh Hiếu lấy ví dụ từ phía nam giới, nhưng chuyện này xảy ra ở cả hai phía.) Ngày trước anh cũng vậy: yêu ai thì đặt mối quan hệ lên hàng đầu, có khi trên cả công việc, và khi người kia không làm tương tự thì thấy bất công, thấy họ không hết lòng.

Nghe thì hợp lý — không thể mãi một người làm hết. Nhưng theo anh, suy nghĩ này vừa không hợp lý, vừa tai hại.

Không hợp lý vì hy sinh mà kèm điều kiện đáp lại thì không còn là hy sinh. Trong kinh tế có khái niệm giao dịch (transaction) — đổi tiền lấy hàng, đổi công sức lấy lương — viên gạch cơ bản của nền kinh tế. "Tôi làm cái này cho em thì em phải làm cái kia cho tôi" là một giao dịch có điều kiện, không phải tình yêu vô điều kiện. Ví dụ dễ thấy nhất về hy sinh thật là tình thương cha mẹ: họ không tính con sẽ thương lại bao nhiêu hay trả ơn thế nào.

Tai hại vì ta đặt kỳ vọng vào điều không kiểm soát được. Như loạt bài về quản lý kỳ vọng: thứ duy nhất ta kiểm soát là suy nghĩ và hành động của mình; cố kiểm soát người khác là tự đặt mình vào rủi ro thất vọng.

Cách anh làm bây giờ

Yêu thương ai — bạn bè hay người yêu — anh chỉ tập trung phần mình kiểm soát được: muốn ở bên họ thì gác việc để ở bên; làm gì cho họ là vì mình vui khi làm, không vẽ sẵn họ phải phản ứng ra sao. Từ khi đổi góc nhìn, mọi thứ nhẹ hẳn; niềm vui không còn lệ thuộc vào hành động của người khác.

Thật ra đó chính là cách ta cư xử lúc mới yêu: chạy hàng chục cây số tới một buổi hẹn, chỉ riêng việc được đi đã vui. Tiếc là khi quan hệ phát triển, ta dần đặt ra kỳ vọng và biến nó thành giao dịch lúc nào không hay.

Nhưng nếu chỉ một người xây? Anh đồng ý: một bên xây, một bên ngồi im hay phá thì khó thành. Nhưng đó là chuyện khác. Phần mình cứ làm khi còn cảm xúc; một mối quan hệ không được trân trọng rồi sẽ tự tắt, tình cảm cạn dần, và khi không còn muốn làm thì cho phép mình dừng — không gì phải tiếc, vì mình đã làm cho chính cảm xúc của mình.

Anh nói với một người em: đừng nghĩ lúc nào cũng dễ yêu được ai đó; càng lớn càng thấy có cảm xúc với một người không dễ, nên còn yêu được thì cứ tận hưởng. Tình yêu khác kinh doanh — đừng biến yêu thương thành đổi chác. Không kỳ vọng thì không đặt áp lực lên người kia; họ thấy thoải mái, bình yên, rồi biết trân trọng và tự đáp lại — có khi còn hơn điều mình mong.